‘पेट्रोलमा इथानोल मिश्रण सम्बन्धी आदेश–२०८२’ मन्त्रिपरिषदबाट स्वीकृत भएसँगै अहिले यसबारे चर्चा भइरहेको छ । गत पौष २१ गतेको मन्त्रिपरिषद बैठकले उक्त आदेश स्वीकृत गरेसँगै पेट्रोलियम व्यवसायीदेखि अटोमोबाइल्ससम्म यसबारे छलफल हुन थालेको छ ।
तर, पेट्रोलमा इथानोल मिसाउने योजना बनेको दुइ दशक अगाडि नै हो । तर, नीतिगत प्रावधानको अभावमा आयल निगमले पेट्रोलमा इथानोल मिसाउने काम गर्न सकेको थिएन । अब भने प्रक्रियागत काम अघि बढाएर पेट्रोलमा इथानोल मिसाउने बाटो खुलेको आयल निगमका कार्यकारी निर्देशक डा. चण्डिका भट्टको भनाइ छ ।
पेट्रोलमा इथानोल मिसाउने भनेको के हो ?
आयल निगमका अनुसार पेट्रोल भनेको मिनरल फ्युल हा । अर्थात्, खनिज इन्धन हो । इथानोल भनेको बायो फ्युल हो । अर्थात्, जैविक इन्धन हो । यी दुइलाई मिसाएर प्रयोगमा ल्याउने कामलाई नै पेट्रोलमा इथानोल मिश्रणको काम भनिने हो ।
निगमका कार्यकारी निर्देशक डा. भट्टका अनुसार पेट्रोलमा इथानोल मिश्रण गर्दा त्यसले नेपाललाई ठूलो लाभ प्रदान गर्नेछ । खर्च कम हुने र वातावरण प्रदूषण न्यूनीकरणमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने निगमको विश्वास छ ।
‘खनिज इन्धनका रुपमा रहेको पेट्रोल प्रयोग गर्दा त्यसबाट कार्बनमोनोअक्साइड, कार्बन डाइअक्साइड, सल्फर डाइअक्साइड र नाइट्रोजन अक्साइडजस्ता हानिकारक ग्यास वातावरणमा निस्किन्छन् । यीले प्रदूषण बढाउँछन्’ डा. भट्टले बिजनेश पानासँग भने, ‘तर, इथानोलमा अक्सिजनको मात्रा बढी हुन्छ । पेट्रोलमा अक्सिजन बढी हुने इथानोल मिश्रण गर्दा हानिकारक ग्यासको उत्सर्जन घट्छ । यसले पर्यावरण प्रदूषण घटाउन योगदान दिन्छ ।’
यस्तै, अहिलेको तुलनामा पेट्रोलको लागत मूल्य पनि कम पर्ने र यसले निगमसहित उपभोक्तालाई पनि सहयोग पुग्ने उनको विश्वास छ ।
१० प्रतिशत मिश्रणको तयारी
पेट्रोल नेपालका लागि शत् प्रतिशत आयातित वस्तु हो । तर, यसमा नेपालकै उद्योगहरुबाट निस्कने इथानोल मिश्रण गर्दा त्यसले ब्यापार घाटा कम गर्नसमेत मद्दत पुग्ने विश्वास लिइएको छ ।
कार्यकारी निर्देशक भट्टका अनुसार निगमले अहिले पेट्रोलमा १० प्रतिशत इथानोल मिसाउने गरी आफ्नो तयारी अघि बढाइरहेको छ । यसले सवारी साधनको इन्जिनमा समस्या ल्याउँछ कि भन्ने आम चासो पनि छ । तर, कार्यकारी निर्देशक भट्टले भने आफूहरुको अध्ययनले १० प्रतिशत इथानोल मिश्रण गर्दा सवारीको इन्जिनमा कुनैपनि समस्या नआउने देखाएको दाबी गरेका छन् ।
‘हामीले १० प्रतिशतसम्म मिश्रण गर्ने भनेका छौँ । यसको अर्थ हामीलाई ५ प्रतिशत मात्रै इथानोल उपलब्ध भयो भने मिश्रण नगर्ने भन्ने होइन, ५ प्रतिशत ६ प्रतिशत जति उपलब्ध हुन्छ मिश्रण गर्दै जाने भन्ने छ’ उनले भने, ‘अधिकतम् १० प्रतिशतसम्म मिश्रण गर्दा गाडीका इन्जिनमा कुनैपनि खालको समस्या आउँदैन । भारतमै पनि २० प्रतिशत इथानोल मिसाइएको इन्धन प्रयोग हुन्छ ।’
केबाट बन्छ इथानोल ?
इथानोल बनाउन मोलासिस भन्ने कच्चा पदार्थ आवश्यक हुन्छ । यो भनेको अल्कोहलिक पदार्थ हो । उखु, सिमल तरुल, मकैसहित विभिन्न वनस्पतिजन्य उत्पादनबाट मोलासिस उत्पादन हुन्छ ।
अहिले पनि चिनी मिलहरुबाट उत्पादित इथानोल दाना उद्योग र मदिरा उद्योगहरुले खरिद गरिरहेका हुन्छन् । चिनी उद्योगबाट अहिलेकै अवस्थामा दैनिक ५० हजार लिटरसम्म इथानोल उपलब्ध हुने देखिएको निगम बताउँछ ।
निगमलाई चिनी उत्पादकहरुले दिएको जानकारी अनुसार अहिले नेपालका चिनी मिलहरुले प्रतिलिटर ११० रुपैयाँमा इथानोल उपलब्ध गराउन सक्छन् । ‘अब सरकारले अन्तःशुल्क कति लगाउँछ, अरु करहरु कति लिन्छ भन्ने कुरा हो’ डा. भट्टले भने, ‘अहिलेको पेट्रोलको मूल्य पनि भ्याट, कर सबै जोडेपछिको मूल्य हो । यस आधारमा इथानोल मिश्रण गर्दा पेट्रोलको मूल्य पनि कम हुन सक्छ ।’
भिडियो:
