अमेरिकाले इरानमा गरेको सैन्य आक्रमणपछि इरानी फुटबल महासंघले २०२६ फिफा विश्वकपमा सहभागिता ‘असम्भव’ जस्तै भएको बताएको छ । इरानका फुटबल महासंघ अध्यक्ष मेहदी ताजले सार्वजनिक रूपमा भनेका छन्, “अमेरिकाको आक्रमणपछि विश्वकपमा जान सम्भव छैन, खेलकुद अधिकारीहरूले निर्णय लिनेछन् ।” यससँगै इरानले आफ्नो घरेलु लिग नै स्थगित गरेको छ ।
इरानले यसअघि नै २०२६ विश्वकपका लागि छनोट भएको थियो र समूह ‘जी’ मा बेल्जियम, न्यूजिल्यान्ड र इजिप्टसँग परेको थियो । उनीहरूका तीनै खेल अमेरिकामा (लस एन्जलस र सियाटल) हुने तयारी थियो । तर हालको युद्ध स्थिति, यात्रा प्रतिबन्ध र सुरक्षा चिन्ताका कारण इरानले सहभागिता नजनाउने सम्भावना निकै बढेको छ ।
यदि इरानले बहिष्कार गरे के हुन्छ ?
फिफा नियमअनुसार कुनै टोलीले विश्वकप सुरु हुनुभन्दा अगाडि सहभागिता नजनाएमा वा बहिष्कार गरेमा त्यसको ठाउँमा एउटै कन्फेडरेसन (एएफसी) को अर्को टोलीलाई प्रतिस्थापन गर्न सकिन्छ । समूहको संरचना कायम राख्दै खेल तालिका परिवर्तन नगरी नयाँ टोली भर्न सकिने प्रावधान छ । यसले गर्दा ४८ टोलीको विश्वकप पूर्ण रूपमा सञ्चालन हुनेछ ।
कसले प्रतिस्थापन गर्छ ?
यदि इरानले विश्वकप बहिस्कार गरेमा इरानको ठाउंमा इराक आउने सम्भावना छ । एएफसी छनोटमा ९ औं स्थानमा रहेको इराक हाल इन्टर-कन्फेडरेसन प्लेअफमा छ । धेरै रिपोर्टमा इराकलाई सीधै समूह ‘जी’ मा ल्याउने उल्लेख छ । यद्यपि संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) को पनि सम्भावना छ। इराकलाई विश्वकपमा र यूएईलाई प्लेअफमा सार्ने विकल्प पनि चर्चामा छ । फिफाले अन्तिम निर्णय आफैं लिन्छ, तर एएफसीभित्रकै उच्चतम नन-क्वालिफाइड टोलीलाई प्राथमिकता दिने नियम छ ।
बहिष्कारको सम्भावना उच्च
इरानी अधिकारीहरूले विश्वकपमा सभाभागिता असम्भव भएको बताएका छन् । अमेरिका (मुख्य आयोजक) सँगको युद्ध स्थिति, भिसा समस्या र सुरक्षा जोखिमले गर्दा इरानी टोली र खेलाडीहरूले अमेरिका जान अस्वीकार गर्ने सम्भावना ८० प्रतिशतभन्दा बढी देखिन्छ । फिफाले “सबै टोलीको सुरक्षित सहभागिता” मा जोड दिइरहेको छ र स्थिति निगरानी गरिरहेको छ, तर कुनै निर्णय अझै भएको छैन ।
फिफाले इरानलाई प्रतिबन्ध लगाउन सक्छ ?
प्रतिबन्धको सम्भावना भने निकै कम छ । फिफा नियमले राजनीतिक बहिष्कार गर्ने टोलीलाई भविष्यका प्रतियोगिताबाट बञ्चित गर्न सकिने प्रावधान राखे पनि यो युद्ध र सुरक्षा सम्बन्धी अवस्था हो । फिफाले इरानलाई ‘बहिष्कार’ नभई ‘असमर्थ’ मान्ने र मात्र प्रतिस्थापन गरेर अघि बढ्ने सम्भावना छ । दीर्घकालीन प्रतिबन्ध लगाउने जोखिम कम छ किनकि फिफाको मुख्य लक्ष्य सुरक्षित र पूर्ण विश्वकप आयोजना गर्नु हो ।
यो घटनाक्रमले फिफाका लागि ठूलो चुनौती खडा गरेको छ । विश्वकप जुन ११ देखि जुलाई १९ सम्म क्यानडा, मेक्सिको र अमेरिकामा हुनेछ । इरानको ठाउँमा इराक वा यूएई आएमा समूह ‘जी’ को खेल तालिका लगभग उस्तै रहनेछ ।
