प्रविधिको दिग्गज कम्पनी गुगलले अमेरिकाको फ्लोरिडा र क्यालिफोर्नियामा ३ करोड २० लाख लामखुट्टे छोड्ने अनुमति मागेको छ। यो योजना गुगलको Debug परियोजनाअन्तर्गत रहेको छ जसले लामखुट्टेबाट फैलिने रोग नियन्त्रण गर्न नयाँ प्रविधि प्रयोग गर्दैछ।
गुगलले जंगली लामखुट्टेको संख्या घटाएर डेंगु, जिका, वेस्ट नाइल भाइरस जस्ता रोग नियन्त्रण गर्न यो प्रयोग गर्न लागेको हो। कम्पनीले प्रयोगशालामा उत्पादन गरेका भाले लामखुट्टे मात्र छोड्ने छ जसमा Wolbachia नामक ब्याक्टेरिया राखिएको छ वा तिनलाई स्टेराइल (बन्ध्याकरण) गरिएको छ। यी लामखुट्टेले जंगली पोथी लामखुट्टेसँग मेटिङ गर्दा अण्डा उत्पादन हुँदैन वा बच्चा बाँच्दैनन्। फलस्वरूप लामखुट्टेको जनसंख्या क्रमशः घट्छ।
गुगलले पहिलो वर्ष फ्लोरिडामा १ करोड ६० लाख, र दोस्रो वर्ष क्यालिफोर्नियामा १ करोड ६० लाख गरि कुल ३ करोड २० लाख लामखुट्टे छोड्ने तयारी गरेको हो । अमेरिकी पर्यावरण संरक्षण एजेन्सी (EPA) ले अहिले यो प्रस्तावको समीक्षा गरिरहेको छ। सार्वजनिक टिप्पणीको समय ५ जुन २०२६ सम्म छ।
गुगलको प्रस्ताव अनुसार प्रयोगशालामा विशेष तरिकाले लामखुट्टे उत्पादन गर्ने छ। भाले लामखुट्टेलाई Wolbachia ब्याक्टेरिया संक्रमित वा स्टेराइल बनाइन्छ। तिनलाई हेलिकप्टर वा विशेष यन्त्रबाट लक्षित क्षेत्रमा छोडिन्छ।
तिनले जंगली पोथी लामखुट्टेसँग मेटिङ गर्छन् र प्रजनन रोक्छन्। यो विधि पहिले नै क्यालिफोर्नियामा गुगलको Debug परियोजनाले सफलतापूर्वक परीक्षण गरेको थियो जसले Aedes लामखुट्टेको संख्या ९३% सम्म घटाएको थियो।
फ्लोरिडामा २०२१ देखि Oxitec कम्पनीले पहिले नै सयौं लाख जेनेटिकली मोडिफाइड लामखुट्टे छोडिसकेको छ। तर गुगलको यो Debug परियोजना Culex प्रजातिका लामखुट्टेमा केन्द्रित छ जुन वेस्ट नाइल भाइरस फैलाउँछ। गुगलको यो ठूलो स्केलमा EPA अनुमति माग्ने प्रयास नयाँ हो।
विज्ञहरूका अनुसार यो विधि मानिस, अन्य जनावर र पर्यावरण लाई हानि गर्दैन। लामखुट्टेबाट बच्न परम्परागत तरिका (स्प्रे, जाल आदि) भन्दा यो दीर्घकालीन र पर्यावरणमैत्री मानिन्छ। केही मानिसहरूले प्राकृतिक हस्तक्षेप र प्रविधिको भूमिकाबारे चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। यो परियोजना सफल भएमा अन्य राज्य र देशमा पनि विस्तार हुन सक्छ।
यो प्रयोगले लामखुट्टे नियन्त्रणमा नयाँ युगको सुरुवात गर्न सक्छ। EPA ले अन्तिम निर्णय लिनुअघि सार्वजनिक रायलाई महत्व दिइएको छ।
