अमेरिकी संघीय सरकारको सेवा आजबाट आंशिक रूपमा अवरुद्ध भएको छ । कंग्रेसले बजेट पारित गर्न असफल भएपछि मध्यरातिबाट सरकारी शटडाउन सुरु भएको हो ।
यो घटना अमेरिकी राजनीतिक विभाजनको प्रतिबिम्ब हो, जसले लाखौं कर्मचारी र जनसेवालाई प्रभावित पार्न सक्छ । यो शटडाउन पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालमा भएको हो, जसमा रिपब्लिकन र डेमोक्रेटिक पार्टीबीच स्वास्थ्य बीमा खर्च वृद्धि लगायत मुद्दामा सहमति हुन सकेन ।
किन र कसरी यो भएको हो ?
यो शटडाउनको मुख्य कारण कंग्रेसमा बजेट विधेयक पारित हुन नसक्नु हो । अमेरिकी संविधानअनुसार, अक्टोबर १ बाट नयाँ वित्तीय वर्ष सुरु हुन्छ र यसका लागि आवश्यक बजेट पारित हुनुपर्छ । तर, रिपब्लिकनहरूले प्रस्ताव गरेको बजेटमा स्वास्थ्य बीमा लागतमा तीव्र वृद्धि भएको भन्दै डेमोक्रेटहरूले विरोध गरे । राष्ट्रपति ट्रम्पले डेमोक्रेटहरूलाई दोष दिँदै भनेका छन्, “डेमोक्रेटहरूले सरकार बन्द गर्न चाहन्छन् ।” यता, डेमोक्रेटहरूले रिपब्लिकनहरूको प्रस्तावले स्वास्थ्य सेवा र सामाजिक सुरक्षालाई जोखिममा पार्ने दाबी गरेका छन् ।
शटडाउन कसरी हुन्छ ? जब कंग्रेसले ‘कन्टिन्युइङ रिजोल्युसन’ वा पूर्ण बजेट पारित गर्दैन, तब संघीय एजेन्सीहरूको कोष समाप्त हुन्छ । यसले ‘नन-एसेंशियल’ सेवाहरू बन्द हुन्छन्, जबकि सुरक्षा, स्वास्थ्य र आपतकालीन सेवाहरू जारी रहन्छन् । यो प्रक्रिया मध्यरातिबाट स्वतः लागू भएको हो ।
अब के हुन्छ ?
शटडाउनले हजारौं संघीय कर्मचारीहरूलाई बेतलबी छुट्टीमा पठाउनेछ । राष्ट्रपति ट्रम्पले ‘नन-एसेंशियल’ कर्मचारीहरूलाई स्थायी रूपमा हटाउने धम्की दिएका छन्, जसले ठूलो हलचल मच्चाएको छ । राष्ट्रिय उद्यानहरू, संग्रहालयहरू र कर सेवा जस्ता गैर-आपतकालीन सेवाहरू बन्द हुनेछन् । आवश्यक सेवाहरू जस्तै हवाई ट्राफिक नियन्त्रण, सीमा सुरक्षा र सामाजिक सुरक्षा भुक्तानी भने जारी रहनेछन् ।
प्रभावहरू के-के छन् ?
यो शटडाउनले अमेरिकी अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ । लाखौं कर्मचारीहरूको तलब रोकिँदा उपभोक्ता खर्च घट्न सक्छ, जसले पर्यटन र साना व्यवसायहरूलाई असर गर्छ । विगतका शटडाउनहरू (जस्तै २०१८-१९ को ३५ दिने) ले अर्बौं डलरको क्षति पुर्याएको थियो । अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा, यो घटनाले अमेरिकाको राजनीतिक स्थिरतामा प्रश्न उठाउन सक्छ, जसले नेपाल जस्ता विकासशील देशहरूसँगको सहायता कार्यक्रमलाई प्रभावित पार्न सक्छ । तर, डेमोक्रेटहरूले यो शटडाउनले रिपब्लिकन नीतिहरूको असफलता देखाउने दाबी गरेका छन्, जबकि रिपब्लिकनहरूले डेमोक्रेटहरूको ‘अडान’ लाई दोष दिन्छन् ।
सम्भावित समाधान के हो ?
समाधानका लागि कंग्रेसले छिट्टै वार्ता गरी अस्थायी बजेट (कन्टिन्युइङ रिजोल्युसन) पारित गर्नुपर्छ । विगतमा यस्ता शटडाउनहरू वार्ताबाट समाप्त भएका छन् । राष्ट्रपति ट्रम्पले लेअफहरूको धम्की दिए पनि, यो कानुनी रूपमा जटिल छ । दुवै पार्टीहरूले स्वास्थ्य बीमा र खर्च कटौतीमा समझौता गर्न सक्छन् ।
यो कति लामो रहला ?
यो शटडाउनको अवधि अनिश्चित छ । विगतका घटनाहरूमा यो केही दिनदेखि हप्तासम्म चलेको छ । यदि छिट्टै सहमति भएन भने, यो लम्बिन सक्छ, जसले थप प्रभाव पार्नेछ । व्हाइट हाउसले डेमोक्रेटहरूको मागले जोखिम बढाएको भन्दै चेतावनी दिएको छ । विज्ञहरूका अनुसार, राजनीतिक दबाबले छिट्टै समाधान हुने सम्भावना छ ।
