युरोपेली देशहरूमा विमानको जेट इन्धन (जेट फ्युल) को चरम अभाव देखा परेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (आईईए) का अनुसार अब युरोपसँग अब ६ हप्ता जति मात्र जेट इन्धन बाँकी छ। इरानसँगको युद्धका कारण हर्मुज जलडमरू (Strait of Hormuz) अवरुद्ध भएपछि मध्यपूर्वबाट युरोपको ७५ प्रतिशत जेट इन्धन आयात रोकिएको छ।
हाल युरोपमा पूर्ण इन्धन अभाव भएको छैन, तर आपूर्ति जोखिममा रहेको छ। युरोपेली एयरपोर्ट्स काउन्सिल इन्टरनेसनल (एसीआई युरोप) ले हर्मुज जलडमरू तीन हप्ताभित्र नखुलेमा युरोपेली संघमा ‘सिस्टेमिक’ (व्यापक) जेट इन्धन अभाव हुने चेतवानी गत हप्ता नै दिएको थियो । आईईए प्रमुख फतिह बिरोलले भनेका छन्, “युरोपमा ६ हप्ता जति जेट इन्धन बाँकी छ। यदि आपूर्ति खुल्ला भएन भने चाँडै नै उडान रद्द हुने खबर सुन्नुपर्ने हुन सक्छ।”
धेरै एयरलाइन्सले पहिले नै उडान कटौती गर्न थालेका छन्। रायनएयर, एसएएस (स्क्यान्डिनेभियन एयरलाइन्स), लुफ्थान्सा, एयर फ्रान्स-केएलएम जस्ता कम्पनीहरूले कम फाइदाजनक रुटहरू घटाएका छन्। टिकटको मूल्य बढेको छ र गर्मी मौसम (मे-जुन) मा पर्यटन क्षेत्रमा ठूलो असर पर्न सक्छ। साना एयरपोर्ट र कम व्यस्त रुटहरू बढी प्रभावित हुने छन्।
अन्तराष्ट्रिय संचारमाध्यमहरुका अनुसार सबै उडानहरू रोकिने छैनन्। तर मे-जुन महिनाबाट ठूलो संख्यामा उडान कटौती र रद्द हुन सक्छन्। एयरलाइन्सले इन्धन बचत गर्नका लागि कम व्यस्त रुटहरू, लामो दूरीका उडानहरू र पुराना विमानहरू घटाउने छन्। युरोपेली संघले इन्धन उत्पादन बढाउने, रिफाइनरी क्षमता प्रयोग गर्ने र आपत्कालीन योजना बनाइरहेको छ। तर यदि हर्मुज जलडमरू खुल्ला भएन भने गम्भीर समस्या आउन सक्छ।
हाल युरोपका अधिकांश देश प्रभावित छन् किनकि मध्यपूर्वबाट आउने इन्धन सबैमा निर्भर थियो। तर स्टक अनुसार फरक-फरक छ – स्पेन जस्ता देशले केही निर्यात गर्न सक्छन् भने युनाइटेड किंगडम, जर्मनी जस्ता आयात-निर्भर देश बढी जोखिममा छन्। साना देश र साना एयरपोर्ट बढी प्रभावित हुने सम्भावना छ।
यो संकट युरोपेली अर्थतन्त्र र पर्यटनलाई ठूलो झट्का दिन सक्ने बताईएको छ।
