चीनले इरानलाई नयाँ हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली आपूर्ति गर्ने तयारी गरिरहेको अमेरिकी खुफिया एजेन्सीहरुले दाबी गरेका छन् । यो आपूर्ति केही हप्ताभित्र हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि चीनले यस्ता सबै आरोपहरूलाई “आधारहीन कलंक” भनेर अस्वीकार गरेको छ।
अमेरिकी खुफिया एजेन्सीहरूले प्राप्त गरेको जानकारीअनुसार चीनले इरानलाई म्यान-पोर्टेबल एयर डिफेन्स सिस्टम (MANPADS) अर्थात् काँधबाट फायर गर्न मिल्ने हवाई प्रतिरक्षा मिसाइलहरू आपूर्ति गर्न लागेको छ। केही रिपोर्टहरूमा चीनले पहिले नै यस्ता मिसाइलहरूको एउटा खेप पठाइसकेको र थप सामग्री (रसायन, इन्धन र सैन्य उत्पादनका लागि प्रयोग हुने कम्पोनेन्ट) आपूर्ति गर्न अनुमति दिइरहेको उल्लेख छ। आपूर्ति तेस्रो मुलुकमार्फत हुन सक्ने सम्भावना पनि रहेको छ।
हालै अमेरिका र इजरायलको आक्रमणबाट इरानको सैन्य र मिसाइल क्षमता ठूलो क्षति भएको छ। यो आपूर्तिले इरानलाई हवाई प्रतिरक्षा मजबुत बनाउन र युद्धविरामको अवधिमा सैन्य क्षमता पुनर्निर्माण गर्न मद्दत पुग्ने अमेरिकी अधिकारीहरूको आकलन छ। सीएनएनको ११ अप्रिल २०२६ को रिपोर्टअनुसार यो आपूर्ति केही हप्ताभित्र (अप्रिलको अन्त्य वा मे महिनाको सुरुमा) हुन सक्ने छ।
यो विषयमा इरान सरकार वा सैन्य अधिकारीहरूबाट कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया सार्वजनिक भएको छैन। चीनले यी सबै रिपोर्टहरूलाई “आधारहीन कलंक र दुराग्रही सम्बन्धन” भनेर कडा अस्वीकार गरेको छ। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गोउ जियाकुनले भनेका छन्, “चीनले द्वन्द्वका कुनै पक्षलाई हतियार आपूर्ति गरेको छैन। हामी अन्तर्राष्ट्रिय दायित्व र आफ्नो निर्यात नियन्त्रण कानुनअनुसार कडा नियन्त्रणमा हतियार निर्यात गर्छौं।” चिनियाँ दूतावासले पनि “यो सूचना पूर्ण रूपमा असत्य हो” भनेको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चीनलाई स्पष्ट चेतावनी दिएका छन्। उनले भनेका छन्, “यदि चीनले त्यसो गर्यो भने चीनलाई ठूलो समस्या पर्नेछ।” ट्रम्पले चीनबाट आयात हुने सामानमा थप ५० प्रतिशत ट्यारिफ लगाउने धम्की समेत दिएका छन्। उनले चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिनपिङलाई पत्र लेखेर हतियार नपठाउन अनुरोध गरेको र सि जिनपिङले “हामी आपूर्ति गर्दैनौं” भन्ने जवाफ दिएको पनि बताएका छन्।
चीन र इरानबीच सन् २०२१ मा २५ वर्षे व्यापक रणनीतिक साझेदारी सम्झौता भएको थियो जसमा सुरक्षा सहयोग पनि समावेश छ। विगतमा चीनले इरानलाई डुअल-युज (दोहोरो प्रयोग) सामग्री आपूर्ति गरेको थियो तर संयुक्त राष्ट्रसंघको प्रतिबन्ध र अमेरिकी दबाबका कारण प्रत्यक्ष ठूलो हतियार बिक्री सीमित थियो।
यो घटनाले मध्यपूर्वको नाजुक युद्धविरामलाई प्रभावित पार्न सक्छ र चीन–अमेरिका सम्बन्धमा थप तनाव बढाउन सक्छ।
हालसम्म कुनै स्वतन्त्र स्रोतबाट आपूर्तिको पुष्टि भएको छैन।
