अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पाकिस्तानको इस्लामाबादमा इरानसँग भएको शान्ति वार्ता असफल भएपछि हर्मुज जलडमरूमध्यमा पूर्ण नाकाबन्दी सुरु गरेको घोषणा गरेका छन्। आज बिहान १० बजे (ईस्टर्न टाइम) अर्थात् नेपाली समय साँझ ७:४५ बजे देखि अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (CENTCOM) ले यो नाकाबन्दी लागू गर्न थालेको छ।
अमेरिकी नौसेनाले इरानी बन्दरगाह (अरब सागर र ओमानको खाडीका इरानी तटका सबै बन्दरगाह) मा प्रवेश गर्ने वा त्यहाँबाट बाहिरिने सबै राष्ट्रका जहाजहरूलाई रोक्ने बताएको छ। CENTCOM को आधिकारिक विज्ञप्तिअनुसार, यो नाकाबन्दी इरानी बन्दरगाहसँग मात्र सम्बन्धित छ। अन्य देशका बन्दरगाहमा जाने वा आउने जहाजहरूलाई हर्मुज हुँदै स्वतन्त्र रूपमा आवतजावत गर्न दिइनेछ। अमेरिकी सेनाले अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्रमा इरानलाई ‘टोल’ तिरेका वा इरानी जहाजसँग जोडिएका सबै जहाजलाई खोजेर रोक्ने र रोक्ने योजना बनाएको छ।
यो नाकाबन्दी केवल इरानी बन्दरगाहमा जाने/आउने जहाजहरूलाई मात्र प्रभावित पारिनेछ। अन्य देशका तेल ट्यांकर वा व्यापारी जहाजहरूले हर्मुज हुँदै आफ्नो गन्तव्यमा जान पाउनेछन्।
अमेरिकी नौसेनाले यस्ता जहाजहरूलाई रोक्ने, जाँच्ने र आवश्यक भएमा रोक्ने छ। CENTCOM ले व्यावसायिक जहाजहरूलाई आधिकारिक सूचना दिने र नाकाबन्दी लागू गर्न थप समय लाग्ने बताएको छ।
ट्रम्पले के भने ?
ट्रम्पले ट्रुथ सोसलमा लेखेका छन् : “विश्वकै उत्कृष्ट नौसेना अमेरिकी नौसेना हर्मुजमा प्रवेश गर्न वा बाहिरिन खोज्ने कुनै पनि जहाजलाई नाकाबन्दी गर्न थालेको छ।” उनले इरानले हर्मुजमा ‘टोल’ उठाएर विश्वलाई लुटिरहेको आरोप लगाएका छन्। शान्ति वार्ता असफल भएपछि उनले यो कदम चालेको बताएका छन्। ट्रम्पले थप भनेका छन् : “हामीले हर्मुजलाई चाँडै खुला बनाउने छौं, तर इरानले सबैलाई स्वतन्त्र रूपमा आवतजावत गर्न दिनुपर्छ।” यदि इरानी सेनाले अमेरिकी वा शान्तिपूर्ण जहाजमा गोली हानेमा “उनीहरूलाई ध्वस्त पारिनेछ” भनेर चेतावनी दिएका छन्
इरानले के भन्यो ?
इरानी रिभोल्युसनरी गार्ड्सले यो नाकाबन्दीलाई युद्धविरामको ठूलो उल्लङ्घन भनेका छन्। इरानले “हर्मुज नजिक कुनै पनि विदेशी सैन्य जहाज आएमा कडा र निर्णायक प्रतिक्रिया” दिने चेतावनी दिएको छ। इरानले यसलाई “मजबुत र शक्तिशाली” जवाफ दिने बताएको छ।
यो घटनाले विश्व बजारमा तेलको मूल्य बढेको छ र अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ता बढाएको छ। नाकाबन्दी कति लामो समयसम्म रहन्छ भन्ने अझै स्पष्ट छैन।
