इरानको केन्द्रीय बैंकले देशको इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो मूल्यको १,००,००,००० रियाल (१ करोड रियाल) को नयाँ बैंकनोट जारी गरेको छ । यो नोट यो हप्ता (मार्च २०२६ को मध्यतिर) देखि बैंकहरू मार्फत बजारमा परिचालन भइसकेको छ ।
यो कदम अमेरिका–इजरायल युद्धका कारण बढ्दो आर्थिक संकट, उच्च मुद्रास्फीति र नगदको तीव्र मागलाई सम्बोधन गर्न चालिएको हो । पहिले फेब्रुअरीमा ५ मिलियन रियालको नोट जारी भएको थियो, तर अब १० मिलियन रियालको नोटले रेकर्ड तोडेको छ ।
यो नोट गुलाबी रङको छ । यसको एक साइडमा यज्डको प्रसिद्ध जामे मस्जिद र अर्को साइडमा २,५०० वर्ष पुरानो प्राचीन बाम किल्लाको तस्वीर छ । नोटमा “इरान चेक” पनि लेखिएको छ र नयाँ रियाल प्रणालीअनुसार “१०००” पनि उल्लेख गरिएको छ ।
केन्द्रीय बैंकले विशेष परिस्थितिमा नगद आपूर्ति सुनिश्चित गर्न यो नोट जारी गरेको जनाएको छ । यो हप्ता बैंकहरूबाट वितरण सुरु भएसँगै मानिसहरूले लामो लाइन बस्न थालेका छन् । धेरै एटीएम खाली भएका र इलेक्ट्रोनिक भुक्तानी प्रणाली बन्द हुन सक्ने डरले नगदको माग अझ बढेको छ ।
नोटको अंकित मूल्य १ करोड रियाल भए पनि वास्तविक बजार मूल्य जम्मा ८ अमेरिकी डलरभन्दा पनि कम (लगभग ११३६ नेपाली रुपैयाँ) बराबर छ । यसले इरानी रियालको तीव्र अवमूल्यन र आर्थिक संकटलाई स्पष्ट देखाउँछ । यो नोटले दैनिक कारोबार सजिलो बनाउने अपेक्षा गरिएको छ तर दीर्घकालीन समाधान भने होइन । यो नोटले इरानका नागरिकहरूलाई तत्काल राहत दिनेछ तर मुद्रास्फीति र युद्धले निम्त्याएको समस्यालाई झन् उजागर गर्दछ । बैंकहरूले नगद वितरणमा सीमा लगाएका छन् । इरानले पहिले पनि उच्च मूल्यका नोटहरू जारी गर्दै आएको छ तर यो सबैभन्दा ठूलो हो ।
