अमेरिका र इजरायलले २८ फेब्रुअरी २०२६ मा इरानमा ठूलो हवाई आक्रमण गरेर सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको हत्या गरेपछि मध्यपूर्वको युद्धले नयाँ मोड लिएको छ। इजरायलले इरानसँगै लेबनानमा पनि आक्रमण गरिरहेको छ ।
इजरायलले लेबनानमा पनि हमला जारी राख्नुको कारण हो ‘हिज्बुल्लाह’। यो इरानको सबैभन्दा शक्तिशाली ‘प्रोक्सी’ (छाया सेना) हो जसले इरानको तर्फबाट इजरायलमाथि आक्रमण थालेको छ।
कसरी सुरु भयो यो दोस्रो मोर्चा?
२८ फेब्रुअरी २०२६: अमेरिका–इजरायलले इरानमा आक्रमण गरे, खामेनी मारिए।
२ मार्च २०२६: हिज्बुल्लाहले इरानको समर्थनमा इजरायलतर्फ ६ वटा रकेट र ड्रोन प्रहार गर्यो (प्रतीकात्मक तर इजरायलको लागि चुनौती)।
इजरायलको तत्काल प्रतिक्रिया: बेइरुतको दक्षिणी उपनगर (दाहिये), दक्षिण लेबनान र बेकामा हवाई आक्रमण। सयौं मानिस मारिए, ८ लाखभन्दा बढी विस्थापित।
१६ मार्च २०२६: इजरायलले दक्षिण लेबनानमा ‘सीमित स्थल कारबाही’ थालेको छ।
२०२४ मा भएको युद्ध र अमेरिका–मध्यस्थताको युद्धविरामपछि पनि इजरायलले हिज्बुल्लाहलाई पूरै नष्ट नगरेको ठानेर यो अवसरको फाइदा उठाइरहेको छ। यसको मुख्य कारण हो ‘एक्सिस अफ रेसिस्टेन्स’ लाई कमजोर पार्नु। हिज्बुल्लाह इरानको ‘अक्टोपस’ को मुख्य हात हो। जुन १९८२ मा इरानको इस्लामिक रिभोल्युसनरी गार्ड (IRGC) ले स्थापना गरेको।
उसलाई इरानले हतियार, पैसा र प्रशिक्षण दिन्छ। इजरायलको उत्तरबाट १३०,००० भन्दा बढी रकेट–मिसाइलको भण्डार छ। इजरायलको दृष्टिमा “इरानसँग लड्दा हिज्बुल्लाहलाई जिउँदो राख्नु भनेको दुई मोर्चामा लड्नु हो।”
इजरायलको लक्ष्य भनेको हिज्बुल्लाहको नेतृत्व (नयाँ नेता नइम कासेमलाई मार्ने धम्की), हतियार भण्डार र सुरुङ नष्ट गर्नु। त्यस्तै दक्षिण लेबनानबाट लिटानी नदीभन्दा माथि हिज्बुल्लाहलाई पूरै हटाएर स्थायी रूपमा निशस्त्रीकरण गर्ने इजरायलको चाहना छ । यसबाट इरानको ‘एक्सिस अफ रेसिस्टेन्स’ (हिज्बुल्लाह, हमास, हुती) लाई सधैंका लागि कमजोर पार्न चाहन्छ इजरायल।
इजरायलले स्पष्ट भनेको छ: “इरान युद्ध सकिए पनि लेबनानमा कारबाही जारी राखिनेछ।” यो २०२४ को युद्धविरामभन्दा फरक छ – अहिले इजरायलले पूरै जित्न खोजिरहेको छ।
तर लेबनानका प्रधानमन्त्री नवाफ सलामले हिज्बुल्लाहलाई ‘देशद्रोही’ भनेका छन्। उसले इरानको लागि लड्ने निर्णय गरेकोले लेबनानलाई ध्वस्त पारेको लेबनानको भनाई छ। लेबनान सरकारले हिज्बुल्लाहलाई निशस्त्रीकरण गर्न सेनालाई आदेश दिएको छ र इजरायलसँग प्रत्यक्ष वार्ता गर्न चाहन्छ।
यो युद्ध इरान–इजरायल प्रत्यक्ष द्वन्द्व मात्र होइन, इरानको पूरै ‘प्रोक्सी नेटवर्क’ लाई समाप्त पार्ने इजरायलको रणनीति हो। हिज्बुल्लाहले इरानको लागि लड्दा लेबनानलाई ‘बलीको बोको’ बनाएको आरोप लागिरहेको छ।
