अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि संयुक्त हवाई आक्रमण सुरु गरेको चौथो दिनमा मध्यपूर्वमा युद्ध तीव्र रूपमा फैलिँदै गएको छ। इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनीको हत्या भएपछि इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुज बन्द गरेको छ र क्षेत्रीय रूपमा प्रतिशोधात्मक आक्रमण जारी राखेको छ।
अमेरिकी र इजरायली सेनाले तेहरान र बेरुत (हिजबुल्लाह लक्ष्य) मा निरन्तर लक्षित आक्रमण गरिरहेका छन्। इरानले इजरायल, खाडीका अमेरिकी मित्र राष्ट्र र रियादस्थित अमेरिकी दूतावासमा मिसाइल तथा ड्रोन प्रहार गरेको छ। यस युद्धमा इरानमा ५५० भन्दा बढी नागरिकको मृत्यु भएको छ भने इजरायलमा ११ जना र अमेरिकाका ६ जना सैनिक मारिएका छन्। अमेरिका–इजरायल संयुक्त सेनाले इरानको हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीलाई ठूलो क्षति पुर्याएर हवाई श्रेष्ठता कायम गरेको छ।
युद्ध कति समयसम्म चल्न सक्छ?
राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यो सैन्य अभियान चारदेखि पाँच हप्तासम्म चल्न सक्ने तर “आवश्यक परे त्योभन्दा निकै लामो समयसम्म” जारी राख्न सकिने संकेत दिएका छन्। उनले “हामी जति आवश्यक छ त्यति नै गर्नेछौं” भनेका छन्। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले भने “यो युद्ध वर्षौं लाग्ने छैन, छिटो र निर्णायक हुनेछ” भनेका छन्। विश्लेषकहरूका अनुसार यदि इरानको मिसाइल र नौसेना क्षमता नष्ट भएमा युद्ध छोटो हुन सक्छ, तर यदि विद्रोह वा क्षेत्रीय युद्ध फैलियो भने लामो समयसम्म जान सक्छ।
ट्रम्पले मुख्य उद्देश्य इरानको ब्यालिस्टिक मिसाइल क्षमता, नौसेना, परमाणु कार्यक्रम नष्ट गर्ने र क्षेत्रीय प्रोक्सी समूहहरूलाई हतियार आपूर्ति रोक्ने रहेको स्पष्ट पारेका छन्। उनले “ठूलो लहर” अझै बाँकी रहेको र ग्राउन्ड ट्रुप्स पठाउने विकल्प पनि खुला रहेको बताएका छन्। तर पूर्ण सत्ता परिवर्तन वा दीर्घकालीन राष्ट्र निर्माण मुख्य लक्ष्य नभएको उनको भनाइ छ।
इरानका उच्च राष्ट्रिय सुरक्षा अधिकारी अली लारिजानीले “हामी अमेरिकासँग कुनै पनि वार्ता गर्दैनौं” भन्दै कडा प्रतिक्रिया दिएका छन्। इरानले यो आक्रमणलाई “उक्साहट बिना” को ठानेको छ र आफ्नो प्रतिशोध जारी राख्ने बताएको छ। यसैबीच, नयाँ सर्वोच्च नेता छिट्टै चयन गर्ने प्रक्रिया सुरु भएको जनाइएको छ।
यो युद्धले मध्यपूर्वमा तेल आपूर्ति, अन्तर्राष्ट्रिय उडान र क्षेत्रीय स्थिरतालाई ठूलो असर पारिरहेको छ। विश्व समुदायले तत्काल युद्धविराम र कूटनीतिक समाधानको माग गरिरहेको छ।
