अमेरिका र इजरायलको संयुक्त हवाई आक्रमणमा इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको शनिबार (२८ फेब्रुअरी) बिहान मृत्यु भएको इरानी राज्य मिडियाले पुष्टि गरेको छ। उनी आफ्नो कार्यालयमा रहेका बेला आक्रमणमा परेका थिए।
यो घटनाले मध्यपूर्वमा पूर्ण युद्धको स्थिति सिर्जना गरेको छ र इरानले तत्काल प्रतिशोध स्वरूप इजरायल तथा खाडी देशहरूमा रहेका अमेरिकी सैन्य आधारमा मिसाइल आक्रमण गरेको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको संयुक्त योजना अनुसार शनिबार बिहानै इरानका विभिन्न ठाउँमा ठूलो स्तरको हवाई तथा मिसाइल आक्रमण सुरु भएको थियो। आक्रमणको मुख्य लक्ष्य इरानको आणविक कार्यक्रम, मिसाइल उत्पादन स्थल, सैन्य कमान्ड सेन्टर र शीर्ष नेतृत्वलाई लक्षित गरिएको थियो।
खामेनीसँगै इरानी क्रान्तिकारी गार्ड (IRGC) का कमान्डर इन चिफ मोहम्मद पाकपुर, पूर्व रक्षा परिषद् सचिव अली शामखानी लगायत करिब ४० जना उच्च अधिकारी मारिएका छन्। दक्षिणी इरानको मिनाब शहरमा एउटा बालिका विद्यालयमा भएको आक्रमणमा ११८ जना बालिकासहित १३३ भन्दा बढी सर्वसाधारणको मृत्यु भएको रिपोर्ट छ।
इरानले ४० दिनको राष्ट्रिय शोक र ७ दिनको सार्वजनिक बिदा घोषणा गरेको छ।
ट्रम्पले ट्रुथ सोसलमा लेखेका छन्, “खामेनी इतिहासका सबैभन्दा दुष्ट व्यक्तिमध्ये एक थिए। उनी मारिएका छन्। यो इरानी जनतालाई आफ्नो देश फिर्ता लिने सबैभन्दा ठूलो मौका हो।” उनले आक्रमण “यो हप्ताभरि” जारी रहने र “मध्यपूर्वमा शान्ति कायम गर्न” आवश्यक परे लामो समयसम्म चल्ने बताएका छन्।
इरानको प्रतिशोध र थप आक्रमणको चेतावनी
खामेनीको मृत्युको केही घण्टाभित्रै इरानले जवाफमा ठूलो मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण सुरु गरेको छ। इजरायलको तेलअभिभमा मिसाइल प्रहार भएको छ। कतारको दोहा, युएईको दुबई, बहराइन, कुवेत र इराकमा रहेका अमेरिकी सैन्य आधारमा आक्रमण भएको छ। दुबई विमानस्थल र कुवेत विमानस्थलमा क्षति पुगेको छ, केही घाइते भएका छन्।
इरानी क्रान्तिकारी गार्डले “इस्लामिक गणतन्त्रको इतिहासमा सबैभन्दा विनाशकारी आक्रमण” गर्ने चेतावनी दिएको छ। “हामी अमेरिकी आतंकवादी आधार र कब्जा गरिएका क्षेत्रहरूलाई लक्षित गर्नेछौं,” IRGC ले भनेको छ। इरानले होर्मुज स्ट्रेट बन्द गर्ने र तेल आपूर्तिमा ठूलो असर पार्ने सम्भावना पनि रहेको छ।
अब के हुन्छ ? नेतृत्व र युद्धको भविष्य
खामेनीको मृत्युपछि इरानको संवैधानिक प्रावधान अनुसार राष्ट्रपति मसुद पेजेश्कियन, न्यायपालिका प्रमुख र गार्डियन काउन्सिलका एक सदस्यले अन्तरिम नेतृत्व सम्हाल्ने छन्। लिडरशिप एक्सपर्ट्स एसेम्बलीले नयाँ सर्वोच्च नेता चयन गर्नेछ, तर आक्रमणको बेला यो प्रक्रिया चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ।
इरानी सडकमा मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ – केही ठाउँमा खामेनीको मृत्युमा शोक मनाइएको छ भने केही शहरमा जनता खुसी मनाइरहेका छन्। विदेशमा रहेका इरानी राजा पुत्र रेजा पहलवीले ट्रम्पलाई धन्यवाद दिँदै “नयाँ संविधान र स्वतन्त्र चुनाव” को माग गरेका छन्।
इरानले थप भयानक आक्रमण गर्न सक्छ, जसले क्षेत्रीय युद्धलाई अझ फैलाउन सक्छ। अमेरिका र इजरायलले आक्रमण जारी राख्ने भएकाले इरानको आणविक र मिसाइल क्षमता पूर्ण रूपमा नष्ट गर्ने लक्ष्य रहेको छ। तेल मूल्य बढ्ने, खाडी देशहरूमा अस्थिरता र विश्वव्यापी आर्थिक प्रभाव पर्न सक्छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघले “क्षेत्रीय शान्तिमा ठूलो खतरा” भएको बताएको छ भने बेलायतले आफ्ना नागरिक र सहयोगी देशको रक्षा गर्न “समन्वयात्मक रक्षात्मक कारबाही” मा सहभागी भएको जनाएको छ।
