अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले चन्द्रमामा स्थायी मानव बेस निर्माण गर्ने आफ्नो महत्वाकांक्षी योजनाको विस्तृत घोषणा गरेको छ। Artemis कार्यक्रम अन्तर्गत यो योजनाले चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवमा “Moon Base” निर्माण गर्दै दीर्घकालीन मानव उपस्थिति स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
यो योजनालाई तीन चरणमा विभाजन गरिएको छ र यसलाई सन् २०३३ सम्ममा स्थायी बनाउने लक्ष्य छ। नासाका प्रशासक Jared Isaacman ले मार्च २०२६ मा यो योजनाको घोषणा गरेका थिए। हालै मे २६, २०२६ मा थप अपडेट दिँदै नासाले रोबोटिक मिशनहरूबाट सुरु गर्दै व्यावसायिक र अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूसँग मिलेर पूर्वाधार निर्माण गर्ने बताएको छ।
कुल करिब २०-३० बिलियन डलरको लगानीमा ७ वर्षभित्र बेस निर्माण गर्ने लक्ष्य छ। चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवमा पानीको बर्फ, सूर्यको प्रकाश र वैज्ञानिक अध्ययनका लागि उपयुक्त ठाउँ छानिएको छ।
तीन चरणमा के हुन्छ?
चरण १: Build, Test, Learn (२०२६–२०२८)
रोबोटिक र कार्गो मिशनहरू बढाउने। CLPS (Commercial Lunar Payload Services) मार्फत २१ भन्दा बढी ल्यान्डिङ।
Lunar Terrain Vehicles (LTV), पावर सिस्टम (सोलार, RTG), कम्युनिकेसन र नेभिगेसन टेस्ट।
Artemis V (२०२८ को अन्त्य) बाट चन्द्रमा ल्यान्डिङ सुरु र प्रारम्भिक निर्माण।
काम सुरु: २०२६ को फलमा तीनवटा रोबोटिक मिशनबाट।
चरण २: Early Infrastructure (२०२९–२०३२)
सेमी-ह्याबिटेबल पूर्वाधार निर्माण। habitats, pressurized rovers, पावर सिस्टम र लजिस्टिक्स।
नियमित astronaut अपरेसन। JAXA जस्ता साझेदारसँग मिलेर pressurized rover ल्याउने।
६० टन कार्गो डेलिभरी।
चरण ३: Permanent Infrastructure (२०३३ र पछाडि)
पूर्ण स्थायी बेस। ISRU (In-Situ Resource Utilization) प्रविधि मार्फत चन्द्रमाकै सामग्री प्रयोग गरेर oxygen उत्पादन र regolith बाट निर्माण।
नियमित crew rotation, semi-annual missions।
विज्ञान, lunar economy र Mars मिशनको तयारी।
पूर्वाधार कसरी र के-के बनाइन्छ?
नासाले मुख्य रूपमा व्यावसायिक साझेदार (SpaceX, Blue Origin, Astrobotic, Intuitive Machines आदि) मार्फत निर्माण गर्नेछ। चन्द्रमाको regolith (माटो) प्रयोग गरेर 3D printing र ISRU प्रविधि प्रयोग गरेर पूर्वाधार निर्माण हुने छ। सोलार प्यानल, radioisotope thermoelectric generators (RTG), nuclear-powered विकल्प रहेका छन्।
पूर्वाधारमा Habitats (बासस्थान), power systems, research labs, Lunar Terrain Vehicles, pressurized rovers, कम्युनिकेसन रिले, water/oxygen extraction plants निर्माण हुने छ। प्रारम्भमा modular र repeatable डिजाइन प्रयोग गरिने छ।
यो योजनाले मंगल ग्रहमा मिशनको आधार तयार पार्ने बताईएको छ। यो योजनाले मानवलाई चन्द्रमालाई “stepping stone” बनाएर सौर्यमण्डल अन्वेषणतर्फ लैजाने छ। नासाले यो “America’s first celestial outpost” भनेको छ।
