विश्वव्यापी रूपमा आज संसार उत्पादनलाई स्केलिङ (Scaling Production) गर्ने दिशातर्फ अघि बढिरहेको छ। देशहरू र कम्पनीहरू कहाँ र कसरी उत्पादन गर्ने भन्ने कुरालाई पुनर्विचार गरिरहेका छन्। तर आज स्केलिङले ठूला चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ। ति हुन् ऊर्जा उपलब्धता, दक्ष श्रमिक, उत्पादन लागत, र यातायात दक्षता।
यी चुनौती मध्ये नेपालले कम्तीमा पहिलो दुई वटामा ठूलो अवसर राख्दछ। नेपालसँग प्रशस्त र दिगो जलविद्युत ऊर्जा छ। हामीले प्रतियुनिट ३–४ रुपैयाँको निकै कम दरमा बिजुली बेचिरहेका छौँ । तर अब प्रश्न सोध्ने बेला आएको छ ‘किन त्यो ऊर्जालाई नेपालभित्रै मूल्य सिर्जना गर्न प्रयोग नगर्ने?’
तुलनात्मक रूपमा कम श्रम लागत, सुधारिँदो प्राविधिक शिक्षा, र भारत तथा चीन जस्ता ठूला अटोमोबाइल बजारहरूको नजिकैको अवस्थितिले नेपालले सहायक अटोमोबाइल उद्योगहरू आकर्षित गर्न सक्छ। जसमा कम्पोनेन्टहरू, साना वायरिङ हार्नेस, सब–एसेम्बलीहरू, ब्याट्रीहरू, ट्रिमहरू, मेटल पार्ट्स, र लामो समयमा अन्तिम-चरण एसेम्बली पनि पर्न सक्छन्।
विश्वव्यापी रणनीतिबाट सिक्दै ऊर्जामार्फत शक्ति निर्धारण गर्नु पर्छ । एउटा विश्वव्यापी उदाहरण लिनुहोस्। संयुक्त राज्य अमेरिकाको ग्रिनल्यान्डप्रतिको चासो कुनै संयोग होइन। भू-राजनीतिबाहेक, यो ऊर्जा सुरक्षा, महत्वपूर्ण खनिजहरू, र अर्को १०० वर्षका लागि रणनीतिक भूगोलको दीर्घकालीन सोच हो।
नेपालले विश्वव्यापी शक्ति राजनीति खेल्न नसक्ला, तर पाठ स्पष्ट छ: ऊर्जाले राष्ट्रको भाग्य निर्धारण गर्छ। हाम्रो दिगो जलविद्युतले कारखानाहरू चलाउन, ईभी चार्ज गर्न, मोबिलिटी नवप्रवर्तनलाई समर्थन गर्न, र आयात निर्भरता घटाउन सक्छ। अटोमोबाइल क्षेत्र ऊर्जा अधिशेष र आर्थिक वृद्धिबीचको पुल बन्न सक्छ।
पर्यटन अर्को मेरुदण्ड
पर्यटन अर्को क्षेत्र हो जहाँ नेपालले आफ्ना छिमेकीहरूलाई संख्या मात्र होइन, अनुभवमा पनि उछिन्न सक्छ। तथ्यांकअनुसार, एक पर्यटकले प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा करिब १.६ जनालाई रोजगारी दिन्छ। नेपाल हाल वार्षिक करिब ११ लाख पर्यटक आकर्षित गर्छ। यदि हामी यो संख्यालाई २४ लाख पुर्याउँछौं भने, ५० लाखभन्दा बढी नेपालीहरू लाभान्वित हुन सक्छन्। जसको लाभ होटलहरू, गाइडहरू, यातायात सञ्चालकहरू, मेकानिकहरू, चालकहरू, राइडरहरू, क्याफेहरू, कारीगरहरू, ग्रामीण समुदायहरू आदिले पाउँछन्।
अटोमोबाइल क्षेत्रले यहाँ मौन तर महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। किनभने पर्यटनको लागि सडक, सवारी साधन र अनुभव महत्वपूर्ण छ ।
नेपालको भूगोल: विश्वका लागि प्राकृतिक खेल मैदान
धेरै कम देशहरूले नेपालले भूगोल पाएका छन्। तराईका समथर भूमिबाट, बर्दियाका जंगलहरू, काठमाडौं वरपरका पहाडहरू, मुस्ताङ र लो-मान्थाङका हिउँले ढाकिएका ट्रेलहरू, मुक्तिनाथका आध्यात्मिक मार्गहरू, र रारा तालको शान्तिसम्म— नेपाल एउटा जीवन्त एड्भेन्चरको नक्सा हो।
विश्वव्यापी रूपमा अफ-रोडिङ संस्कृति तिब्र रुपमा बढ्दै छ। उत्साहीहरूले गन्तव्य मात्र होइन, भूगोलको अनुभवका लागि महादेशहरू पार गर्छन्। ब्रान्डहरूले यो कुरा राम्ररी बुझेका छन्।
• फोर्डसँग बलियो विश्वव्यापी अफ-रोडर समुदाय छ
• बीएमडब्ल्यू एम क्लबहरूले विश्वभरि प्रदर्शन र ड्राइभिङ अनुभव आयोजना गर्छन्
• चीनको बीएआईसीले चुनौतीपूर्ण भू-भागमा ठूला सवारी र्याली सञ्चालन गर्छ
• भारतीय बाइक OEM हरू जीवनशैली ब्रान्डिङका लागि नियमित रूपमा गोवामा नयाँ मोडेलहरू लन्च गर्छन्
अब कल्पना गर्नुहोस्, गोवाको सट्टा अन्तर्राष्ट्रिय बाइक र एसयूभी ब्रान्डहरूले आफ्ना उत्पादनहरू अपर मुस्ताङ, सुनकोसी–गण्डकी कोरिडोर, वा ट्रान्स-हिमालयन रुटहरूमा लन्च गरे भने कस्तो होला ? विश्वव्यापी ध्यान, कन्टेन्ट सिर्जना, सोसल मिडिया पहुँच, र ब्रान्ड स्टोरीटेलिङको स्केल जुन नेपालले प्राप्त गर्न सक्छ— त्यो ठूलो र अधिकांश भागमा प्रयोग भएको छैन।
हामीलाई चाहिने जादु होइन— केवल तयारी हो । यो सम्भावना खोल्न हामीलाई अवास्तविक मेगा प्रोजेक्ट चाहिँदैन। हामीलाई निम्न आधारभूत कुराहरू मात्र चाहिने हुन्।
• अन्तर्राष्ट्रिय सवारी प्रवेश प्रोटोकलहरू सजिलो बनाउने
• क्रस-बोर्डर ड्राइभिङ र र्यालीका लागि स्पष्ट नियमहरू
• प्रमुख पर्यटकीय रुटहरूमा राम्रो सडक जडान
• सफा शौचालयहरू, आराम स्थलहरू, साना होटलहरू, र उद्धार सुविधाहरू
• पर्यटन, यातायात, र उद्योग निकायहरूबीच समन्वय
सही योजना बनाएमा अटोमोबाइल र बाइकहरू नेपालका दूत बन्न सक्छन्, जसले कथा, तस्बिर र भावनाहरू विश्वभर पुर्याउँछन्।
नयाँ नेतृत्वलाई सन्देश
हाम्रा आगामी नेताहरू, नीति निर्माताहरू, र योजनाकारहरूलाई एउटा सन्देश छ । कृपया उद्योगहरूलाई केवल करको स्रोतको रूपमा मात्र नहेर्नुहोस्, बरु अवसरको इकोसिस्टमको रूपमा हेर्नुहोस्। मोबिलिटी बोझ हुनुपर्दैन। ऊर्जालाई उद्योगसँग, पर्यटनलाई रोजगारीसँग, भूगोललाई विश्वव्यापी पहिचानसँग जोड्नको लागि मोबिलिटी पुल बन्न सक्छ।
जर्मनी अटोबान (फेडरल अटो ट्रयाक) का लागि प्रसिद्ध छ। जुन ठूला सडक पूर्वाधारको नेटवर्क हो ।
त्यसरी नै ड्राइभ गर्ने जोश, अन्वेषण गर्ने उत्साह, अनुभव गर्ने चाहनाका लागि नेपल प्रसिद्ध बन्न सक्छ ? अवश्य सक्छ । यदि स्पष्ट रूपमा पूर्वतयारी गरि बुद्धिमानीपूर्वक कार्यान्वयन गर्न सक्यौँ भने राइडरहरू, ड्राइभरहरू, एड्भेन्चर प्रेमीहरू, र उत्पादकहरूका लागि नेपाल हरेक व्यक्तिको जीवनमा एक पटक पुग्नै पर्ने र अनुभव गर्नै पर्ने ‘बकेट-लिस्ट’ गन्तव्य बन्न सक्छ।
हामीसँग बाटो पहिल्यै छ, अब हामीलाई अगाडि बढ्ने साहस मात्र चाहिन्छ।
