अमेरिकाले भारतीय वस्तुलाई ५० प्रतिशत भन्सार लगाएको छ । भारतले रुससँग तेल खरिद गर्ने सम्झौता गरेपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भारतीय वस्तुमा ५० प्रतिशत भन्सार लगाइदिएका हुन् ।
अमेरिकाले भारतीय वस्तुमा लगाएको ५० प्रतिशत ट्यारिफ बुधबारबाट लागू भएको छ । यसले नेपाली उत्पादनलाई फाइदा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । खासगरी, नेपाली गलैँचा तथा गार्मेन्ट (तयारी पोशाक)का वस्तुहरुको अमेरिकामा निकासी बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
आजको दिनसम्म अमेरिकामा निर्याता हुने नेपाली वस्तुमा १० प्रतिशत मात्रै ट्यारिफ छ । दक्षिण एसियाका अन्य देशमध्ये अमेरिकाले बंगलादेशका उत्पादनलाई २० प्रतिशत, श्रीलङ्कालाई २० प्रतिशत, पाकिस्तानलाई १९ प्रतिशत र अफगानिस्तानलाई १५ प्रतिशत ट्यारिफ लगाएको छ । यसले अन्य छिमेकी देशका उत्पादनको तुलनामा नेपाली उत्पादन कम लागतमै निर्यात हुने र फलस्वरुप मूल्य पनि सस्तो हुने भएकाले अमेरिकामा नेपाली उत्पादनको माग बढ्ने आशामा नेपाली व्यवसायीहरु छन् ।
मन्त्रालयले थाल्यो छलफल
दक्षिण एसियाली देशमध्ये अमेरिकामा सबैभन्दा धेरै वस्तु निर्यात गर्ने देश भारत हो । अब उसलाई ५० प्रतिशत भन्सार लागेपछि भारतको निर्यातमा ह्रास आउने देखिएको छ । साथै, अन्य दक्षिण एसियाली देशमध्ये सबैभन्दा कम ट्यारिफ नेपाललाई लगाइएको हुनाले यसबाट नेपालले लाभ लिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले पनि अमेरिकाले भारतलाई लगाएको ट्यारिफको फाइदा लिन सकिने भन्दै आवश्यक छलफल अघि बढाएको छ । उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री दामोदर भण्डारीका अनुसार यस सम्बन्धमा नेपालस्थित अमेरिकी राजदूतसँग छलफल पनि भइसकेको छ । राजदूत डिन आर. थम्पसनसँग नेपालले अमेरिकामा पाउँदै आएका भन्सार सहुलियतलाई निरन्तरता दिन र व्यापार तथा लगानीसम्बन्धी फ्रेमवर्क सम्झौता (टिफा) सम्बन्धि अर्को परिषद् बैठक बोलाउन अनुरोध गरिएको छ ।
२०७२ सालमा आएको भूकम्पबाट थिलथिलो बनेको नेपालको अर्थतन्त्रलाई पुनरुत्थानमा सहयोग पुगोस् भनेर अमेरिकाले सन् २०१६ को फेब्रुअरी २४ बाट नेपाल व्यापार सौविध्य कार्यक्रम (एनटीपीपी) लागू गरेको थियो । जस अनुसार नेपालबाट निर्यात हुने ७७ थरी वस्तुले ‘शून्य भन्सार’को सुविधा पाएका थिए ।
सन् २०११ देखि कायम रहेको टिफा अन्तर्गतको सुविधा पनि २०२५ को डिसेम्बारबाट सकिँदैछ । यसपछि पनि एनटीपीपी अन्तर्गतको सुविधालाई निरन्तरता दिन अनुरोध गरिएको मन्त्री भण्डारीले जानकारी दिएका छन् ।
गलैँचा, तयारी पोशाक र छुर्पीको निर्यात बढ्ने आशा
नेपाल गलैँचा उत्पादक तथा निकासीकर्ता संघका अध्यक्ष बलराम गुरुङका अनुसार गत आर्थिक वर्षमा कुल १८ अर्बको गलैँचा निर्यात भएकोमा अमेरिकामा मात्रै ७ अर्ब रुपैयाँको नेपाली गलैँचा निकासी भएको छ । अब छिमेकी देश भारतलाई अमेरिकाले ५० प्रतिशत भन्सार लगाएकाले यसको फाइदा स्वरुप नेपाली गलैँचाको निर्यात बढ्ने अपेक्षा गरिएको उनको भनाइ छ ।
त्यसो त, नेपालबाट अमेरिकामा सबैभन्दा धेरै निर्यात हुने वस्तु नै गलैँचा हो । अहिले नै नेपाली गलैँचा उत्पादकसँग अमेरिकी आयातकर्ताले सोधपुछ बढाउन थालिसकेको अध्यक्ष गुरुङ बताउँछन् ।
गलैँचापछि अमेरिकामा धेरै निर्यात हुने वस्तु हो तयारी पोशाक छ । तयारी पोशाक संघका अध्यक्ष पशुपतिदेव पाण्डेका अनुसार गत आर्थिक वर्षमा नेपालबाट कुल ८ अर्ब बराबरको तयारी पोशाक विभिन्न देशमा निर्यात भएको छ । यसमध्ये करिब ३ अर्ब भन्दा बढीको निर्यात अमेरिकामा भएको छ । अब अमेरिकाले नेपाललाई दक्षिण एसियाली देशमध्येमा सबैभन्दा कम ट्यारिफ लगाएको र यो नीति केही वर्ष स्थिर रहेमा नेपालबाट तयारी पोशाकको निर्यात निकै बढ्ने अपेक्षा गरिएको पाण्डेको भनाइ छ ।
साथै, नेपालबाट कुकुरको खानाका रुपमा छुर्पी (डग च्यू) को पनि निर्यात हुने गरेको छ । गत आर्थिक वर्षमा ४ अर्ब ५१ करोड बराबरको छुर्पी निर्यात हुँदा अमेरिकामा मात्रै ३ अर्ब ९२ करोडको छुर्पी निकासी भएको छ । अमेरिकी भन्सार नीतिले नेपाली छुर्पीको निर्यात बढ्ने अपेक्षा लिइएको छ ।
भारतीय वस्तु नेपाली भनेर निर्यात हुने जोखिम कति ?
अवसरसँगै जोखिम पनि उत्तिक्कै रहेको व्यवसायीहरु बताउँछन् । खासगरी, खुला सिमानाका कारण भारतीय उत्पादनलाई नै त्यहाँका व्यवसायीले नेपाली भनेर निर्यात गर्न सक्ने जोखिम रहेको तयारी पोशाक संघका अध्यक्ष पाण्डे बताउँछन् । उनका अनुसार यसबारे उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयलाई व्यवसायीहरुले सचेत पनि गराइसकेका छन् ।
यदि, भारतीय वस्तु नेपालमा उत्पादन भएको भनेर अमेरिका निर्यात भएमा त्यसको मूल्य नेपालले समेत चुकाउनुपर्ने जोखिम रहने भएकाले सचेत हुनुपर्ने उनको सुझाव छ । यदि त्यस्तो भएको थाहा पाएमा अमेरिकाले नेपाललाई पनि भारत बराबरकै भन्सार लगाइदिने जोखिम हुनाले चनाखो हुनुपर्ने पाण्डेको भनाइ छ ।
उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री दामोदर भण्डारीले भने यस सम्बन्धमा सरकार सचेत रहेको दाबी गरेका छन् ।
