नेपाल धितोपत्र बोर्डले बुङ्गल हाइड्रो लिमिटेडलाई आईपीओ निष्काशन गर्न अनुमति दिएपछि हाल विभिन्न टीकाटिप्पणी सुरु भएको छ । यस कम्पनीमा धितोपत्र बोर्डका अध्यक्ष सन्तोष नारायण श्रेष्ठकै लगानी रहेको खुलेपछि आईपीओ अनुमति दिँदा अपनाइएको प्रक्रिया र स्वार्थको द्वन्द्वबारे बहस सुरु भएको हो ।
कम्पनीमा अध्यक्ष सन्तोष नारायण श्रेष्ठ स्वयंको ३३ हजार कित्ता शेयर रहेको खुलेको छ । त्यस्तै उनका बुबा चोपनारायण श्रेष्ठको एक लाख कित्ता र उनका भाई सुनिलनारायण श्रेष्ठको ३३ हजार कित्ता शेयर रहेको खुलेको हो । कम्पनीमा उनका परिवारका सदस्यहरू लक्ष्मी श्रेष्ठको ३३ हजार कित्ता र सन्जु श्रेष्ठको १६ हजार कित्ता शेयर पनि रहेको खुलेको छ ।
अनुमति प्रक्रियामा प्रश्न
बुङ्गल हाइड्रो लिमिटेडले २०८० चैत्र ६ गते आईपीओ निष्काशनको अनुमति माग गर्दै धितोपत्र बोर्डमा आवेदन दिएको थियो । बोर्डमा श्रेष्ठ अध्यक्ष बनेर आएपछि यस कम्पनीको आईपीओमा २०८१ फागुन १९ गते बोर्डले कमेन्ट गरेको थियो । त्यसको ८ दिनमै कम्पनीले जवाफ पठाएको थियो । धितोपत्र बोर्डले वैशाख २५ गते अख्तियारमा बुझाएको विवरणमा कम्पनीको आईपीओ आवेदन अध्ययनकै क्रममा रहेको उल्लेख गरेको थियो ।तर, बोर्डले असार १५ गते कम्पनीलाई आईपीओ अनुमति दियो ।
यो कम्पनी धितोपत्र बोर्डको आईपीओको पाईपलाइनको १० औ नम्बरमा थियो । तर, बोर्डले त्यसभन्दा अगाडीका कम्पनीलाई आईपीओ अनुमति नदिएर सिँधै १०औं नम्बरको कम्पनीलाई अनुमति दिएपछि प्रश्न उठेको थियो ।
त्यसभन्दा अगाडी रहेका हाइड्रो कम्पनीहरुमध्ये भुजुंग हाइड्रोपावर लिमिटेड, याम्बिलिंग हाइड्रोपावर लिमिटेड, टक्सार पिखुवाखोला हाइड्रो र रिज लाइन इनर्जीले लामो समयदेखि विद्युत उत्पादन सुरु गरिसकेका छन् । तर, पहिला आवेदन दिएका र बिजुली बालीसकेका कम्पनीको आईपीओ रोकिएको अवस्थामा त्यसभन्दा पछि आवेदन दिएको कम्पनीले आईपीओ अनुमति पाउनु र त्यसमा बोर्ड अध्यक्षकै लगानी खुल्नुले प्रक्रियामा प्रश्न उठेको हो ।
सञ्चालक समितिबाटै निर्णय
धितोपत्र बोर्डको सञ्चालक समितिको बैठकले आईपीओ निष्काशनको अनुमति दिने निर्णय गर्ने अख्तियारी बोर्ड अध्यक्षलाई नै दिएको हुन्छ । सोहि अनुसार बोर्ड अध्यक्षले नै आईपीओ निष्काशनको अनुमति दिँदै आएका थिए । तर, बुङ्गलको हकमा भने धितोपत्र बोर्डको सञ्चालक समितिबाटै आईपीओको अनुमति दिइएको छ ।
धितोपत्र बोर्डका प्रवक्ता निरन्जय घिमिरेका अनुसार बोर्ड अध्यक्ष श्रेष्ठले पदमा नियुक्त भई कार्यभार सम्हाल्दाको बखत नै बुङ्गलमा आफ्नो लगानी रहेको जानकारी गराएका थिए । आफ्नो लगानी रहेको र त्यस सम्बन्धि निर्णय आफैँले गर्दा स्वार्थ बाझिने हुन सक्ने भएकोले यसलाई सञ्चालक समितिमा लागिएको प्रवक्ता घिमिरे बताउँछन् । उनका अनुसार बोर्डको सञ्चालक समितिको बैठकमा छलफल हुँदा अध्यक्ष श्रेष्ठ सो छलफलमा सहभागी भएका थिएनन् । स्वार्थ बाझिन सक्ने छलफलमा भाग लिन नपाउने व्यवस्था अनुसार नै अध्यक्ष श्रेष्ठ अलग रहेर यो निर्णय भएको बोर्डको दाबी छ ।
रोचक त के छ भने, अध्यक्षको समेत लगानी रहेको कम्पनीलाई आईपीओ निष्काशन गर्न दिने बारेको छलफल हुनु अघि नै धितोपत्र बोर्डका सञ्चालक गोकर्णराज अवस्थी सञ्चालकबाट हटेका थिए । उनी नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघबाट प्रतिनिधित्व गर्दै बोर्डमा सञ्चालक बनेका थिए । उनलाई महासंघले नै फिर्ता बोलाएको बताईएको छ । अध्यक्षकै लगानी रहेको कम्पनीलाई आईपीओ निष्काशन गर्न दिने निर्णय गर्दा विवाद हुने सक्ने भएकोले त्यसमा सहभागी नहुने गरि सञ्चालकलाई महासंघले फिर्ता बोलाएको हुन सक्ने बोर्डकै कर्मचारीहरु बताउँछन् ।
बोर्डका प्रवक्ता निरन्जय घिमिरे भने सो कम्पनीले आईपीओ निष्काशनको लागि पूरा गर्नुपर्ने सम्पूर्ण मापदण्ड पूरा गरेको र अध्यक्षको स्वार्थ बाझिन सक्ने भएकोले बोर्डको सञ्चालक समितिको बैठकमा अध्यक्ष सहभागी नभई अनुमति प्रदान गरिएको बताउँछन् । सबै प्रक्रिया पूरा गरेको कम्पनीलाई रोक्नुपर्ने कारण नदेखिएकोले अनुमति प्रदान गरिएको उनको भनाई छ ।
धितोपत्र बोर्ड सम्बन्धी ऐन, २०६३ को दफा १८ मा कुनै सञ्चालकको स्वार्थ बाझिने रहेछ भने त्यसबारेको व्यवस्था गरिएको छ । जसमा भनिएको छ ‘कुनै सदस्यको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष निजी स्वार्थ भएको कुनै प्रस्ताव उपर बोर्डको बैठकमा छलफल हुने रहेछ भने सो छलफल शुरू हुनुभन्दा अगावै निजले सो बारेमा बोर्डलाई जानकारी दिनुपर्नेछ । बोर्डले अनुमति दिएमा बाहेक त्यस्तो सदस्यले सो प्रस्ताव उपर हुने छलफल तथा निर्णयमा भाग लिन र आफ्नो मत प्रकट गर्न पाउने छैन ।’ सोही अनुसार नै अनुमति प्रदान गरिएको प्रवक्ता घिमिरे बताउँछन्।
कस्तो छ कम्पनी ?
यस कम्पनीले बझांगमा १०.७ मेगावाट क्षमताको सानीगाड जलविद्युत आयोजना निर्माण सम्पन्न गरि २०८० भदौ २ गतेदेखि व्यापारिक उत्पादन गरिरहेको छ । कम्पनीले विजुली उत्पादन गरिसक्नु पर्ने समयभन्दा १८ महिना ढिलो गरि विद्युत उत्पादन थालेको हो । यसका कारण कम्पनीले पीपीएको दरमा पाउने ५ वटामध्ये २ वटा दर वृद्धिको सुविधा पाउन सकेको छैन । कम्पनीको प्रति मेगावाट लागत पनि २८ करोड ४० लाख रहेको छ, जुन तुलनात्मक रुपमा धेरै नै महँगो हो । कम्पनीको कुल लागतमध्ये ७१ प्रतिशत ऋण लिइएको छ, यसले कम्पनीमा ऋणको भार धेरै रहेको देखाउँछ ।
यस कम्पनीका अध्यक्ष शिव प्रसाद घिमिरे हुन् । कम्पनीको अन्य सञ्चालकमा राजेश कुमार श्रेष्ठ, खगेश्वर बोहोरा, विरेन्द्र बहादुर मल्ल लगायत छन् । बुङ्गल हाइड्रो लिमिटेड एसजी ग्रुप अन्तर्गतको कम्पनी हो ।
बोर्डबाट अनुमति पाएपछि कम्पनीले २९ करोड ५ लाख रुपैयाँ बराबरको २९ लाख ५ हजार कित्ता शेयर निष्काशन गर्ने छ । कम्पनीले जारी पुँजीको ३५ प्रतिशत शेयर आईपीओको रुपमा निष्काशन गर्न लागेको हो । शेयर निष्काशनको लागि हिमालयन क्यापिटल बिक्री प्रबन्धक रहेको छ ।
