पछिल्लो समय घरजग्गा कारोबार चलायमान बन्दै गएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले आइतबार सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्क अनुसार घरजग्गा क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह पनि बढ्दै गएको छ ।
केन्द्रीय बैंकका अनुसार गत आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ मा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट प्रवाह भएको रियल स्टेट कर्जा (व्यक्तिगत आवासीय घर कर्जासमेत) अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा ५.९ प्रतिशतले बढेको छ ।
यसले पनि घरजग्गा कारोबार फस्टाउँदै छ भन्ने देखाएको घरजग्गा व्यवसायीहरु बताउँछन् । पछिल्लो समय सरकारले गरेका कतिपय सहज नीतिगत प्रावधानले पनि रियल स्टेट क्षेत्र चलायमान बनाउन मद्दत गरिरहेको तर, ति नीतिहरु पूर्ण कार्यान्वयन हुन अझै समय लागिरहेको व्यवसायीहरुको भनाइ छ ।
साथै, मौद्रिक नीतिले पनि केही सहजता प्रदान गरेकाले दशैँ तिहार पछि घरजग्गा कारोबार थप बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ । ‘अहिले त सिजन पनि होइन, वर्षा छ’ एक जना व्यवसायी भन्छन्, ‘दशैँ तिहार पछि अलिकति बढ्छ कि भन्ने संकेत देखिएको छ ।’
त्यसो त, २०८१ असारमा वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधार दर ८.०० प्रतिशत, विकास बैंकहरूको ९.७१ प्रतिशत र वित्त कम्पनीहरूको ११.२१ प्रतिशत थियो । तर, २०८२ असारमा वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधार दर ६.०२ प्रतिशत, विकास बैंकहरूको ८.०३ प्रतिशत र वित्त कम्पनीहरूको ८.९७ प्रतिशत कायम भएको छ । यसकारण कर्जाको ब्याजदर सस्तो हुँदा घरजग्गा कारोबार पनि क्रमशः उकालो लाग्ने अनुमान गरिएको छ ।
६५ प्रतिशत ऋणको धितो ‘घर–जग्गा’
बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्रवाह भएको कुल कर्जामध्ये सबैभन्दा धेरे कर्जाको धितो घरजग्गा नै छ । केन्द्रीय बैंकका अनुसार २०८२ असार मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको लगानीमा रहेको कर्जामध्ये ६४.७ प्रतिशत कर्जा घर तथा जग्गाको धितोमा प्रवाह भएको छ ।
साउनमा घट्यो कारोबार
गत आर्थिक वर्षको कर्जा प्रवाहको विवरण शन्तोषजनक नै रहे पनि चालू आर्थिक वर्ष २०८२÷०८३ को पहिलो महिना साउनमा घरजग्गा कारोबार भने घटेको छ । भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभागको तथ्यांकअनुसार साउन महिनामा १ लाख ४ हजार २१८ वटा जग्गासम्बन्धि कारोबार भएका छन् ।
जबकी, गत आर्थिक वर्षको साउन महिनामा देशभर १ लाख २७ हजार २०६ वटा जग्गासम्बन्धी कारोबार भएका थिए ।
