अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चीनसँगको व्यापार वार्ताका क्रममा ठूलो घोषणा गरेका छन्। चीनले अमेरिकाको बोइङ कम्पनीबाट २०० वटा व्यावसायिक जहाज (एयरक्राफ्ट) किन्ने सम्झौता गरेको छ। यो चीनको लागि बोइङसँगको झण्डै ९ वर्षयताको सबैभन्दा ठूलो ठेक्का हो।
ट्रम्पले यो घोषणा चीनको राजधानी बेइजिङमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङसँगको शिखर वार्तापछि गरेका थिए। उनले भने, “यो सम्झौतामा २०० वटा जहाज समावेश छन् र राम्रो काम भएमा यो संख्या ७५० सम्म पुग्न सक्छ।” यी जहाजहरूमा जनरल इलेक्ट्रिक (GE) इन्जिन जडान गरिने बताइएको छ।
यो बोइङको लागि ठूलो राहत हो, किनकि चीन विश्वको दोस्रो ठूलो उड्डयन बजार हो। चीनले बोइङबाट सन् २०१७ पछिको यो पहिलो ठूलो अर्डर हो। यसले दुई देशबीचको व्यापार तनाव केही हदसम्म घटाउने अपेक्षा गरिएको छ। बोइङका सेयरहरूमा यो घोषणापछि सामान्य गिरावट देखिएको थियो, किनकि बजारले ठूलो अर्डरको अपेक्षा गरेको थियो।
चीन आफैले पनि व्यावसायिक जहाज निर्माण गरिरहेको छ। चीनको COMAC (Commercial Aircraft Corporation of China) कम्पनीले दुई मुख्य मोडल बनाएको छ। ARJ21 (C909) — छोटो दूरीको क्षेत्रीय जहाज (७८–९७ सिट)। यो सन् २०१५ देखि सेवामा छ। C919 — बोइङ ७३७ र एयरबस A320 जस्तै मध्यम दूरीको न्यारोबडी जहाज (१६०–१९० सिट)। यो चीनको पहिलो ठूलो स्वदेशी जेट हो। सन् २०२३ देखि चीन ईस्टर्न एयरलाइन्सले व्यावसायिक उडान गरिरहेको छ।
तर C919 अझै पूर्ण रूपमा स्वदेशी होइन। यसमा धेरै महत्वपूर्ण पार्ट्स (इन्जिन, avionics आदि) विदेशी कम्पनीबाट आउँछन्। चीनको लक्ष्य भनेको बोइङ र एयरबससँग प्रतिस्पर्धा गर्नु हो, तर अझै धेरै वर्ष लाग्नेछ।चीनले आफ्नो एयरलाइन्सलाई C919 किन्न प्रोत्साहन दिइरहेको छ, तर ठूलो माग पूरा गर्न बोइङ र एयरबसबाट पनि जहाज किन्नुपर्ने अवस्था छ।
चीनका ठूला एयरलाइन्स (Air China, China Eastern, China Southern) ले यो जहाज प्रयोग गर्नेछन्।यो सम्झौताले रोजगारी, इन्जिन उत्पादन र आपूर्ति शृङ्खलालाई फाइदा पुर्याउने अपेक्षा छ। वास्तविक डेलिभरी कहिले सुरु हुन्छ भन्ने बारे अझै विस्तृत जानकारी आएको छैन। यो सम्झौता दुई देशबीचको आर्थिक सम्बन्ध सुधारको एउटा सकारात्मक कदमका रूपमा हेरिएको छ।
