प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा जेठ ८ गते चालु आर्थिक वर्षको १० महिनामा किर्तीमानी २ खर्ब १८ अर्बको वस्तु निर्यात भएको खुशी साटे । तस्बिर सहितको तथ्यांक राखेका उनले क्याप्समा ‘बितेको १० महिनामा गत वर्षको तुलनामा निर्यात ७३ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । यस अवधिमा दुई खर्ब १८ अर्बको निर्यात भएको छ । अर्थतन्त्र सकारात्मक बाटोमा लैजाँदै छौं’ भनेर लेखे ।
प्रधानमन्त्रीले फेसबुकमा राखेको उक्त विवरण भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कको अंश थियो । नेपालको निर्यात के कारणले बढिरहेको छ भन्ने सामान्य जानकारी राख्नेहरुले प्रधानमन्त्रीको उक्त फेसबुक पोस्टमा निर्यात दीर्घकालिन नहुने र अहिले कुनै भरपर्दो वस्तुको निकासी नबढेको तथ्य पेश गरेका थिए । जुन करिब ३ हप्तामै देखिन थालेको छ ।
किनकी, नेपालबाट हुने निर्यातको आँकडामा उछाल देखिनुमा भटमासको तेल र सुर्यमुखी तेलको हिस्सा बढी छ । चालु आर्थिक वर्षको १० महिना (साउनदेखि बैशाखसम्म)मा ७८ अर्ब १८ करोड रुपैयाँको भटमासको प्रशोधित तेल निकासी भएको छ भने १० अर्ब ९ करोड रुपैयाँको सूर्यमुखी तेल निर्यात भएको छ । जबकी, गत आर्थिक वर्षभरीमा भटमासको तेल जम्मा १ अर्ब १८ करोडको र सुर्यमुखीको तेल १५ करोड १९ लाखको निर्यात भएको थियो ।
अहिले भारतले कच्चा खाद्य तेलको आधारभूत आयात शुल्क २० प्रतिशतबाट घटाएर १० प्रतिशतमा झारेपछि नेपालबाट हुँदै आएको प्रशोधित तेलको निकासी प्रभावित हुने देखिएको छ । भारतले ३० मे (१६ जेठ)देखि लागू हुनेगरी भटमास, सुर्यमुखी र पाम क्रुड तेलको आयात शुल्क घटाएको छ । जसले भारतीय उत्पादकहरुले सस्तोमा कच्चा पदार्थ आयात गरेर तेल उत्पादन गर्न सक्ने भएका छन् । जसका कारण भारतीय उत्पादकहरुले उत्पादन गर्ने खाने तेलको लागत सस्तो पर्न जान्छ ।
नेपाल वनस्पति घ्यू तेल उत्पादक सङ्घका अध्यक्ष विकास दुगडका अनुसार अब कच्चा पदार्थ आयातमा भारतको र नेपालको भन्सार दर समान हुन पुगेको छ । जसका कारण यहाँबाट उत्पादन गरेर पठाउने तेलभन्दा भारतीय बजारमै उत्पादन भएको तेल सस्तो पर्ने भएकाले नेपालबाट भारतीय बजारमा पठाइने तेलले मूल्यमा प्रतिस्पर्धा गर्न कठिन हुने देखिएको उनको भनाइ छ ।
यता, सरकार पनि नेपाल र भारतको भन्सार दर कच्चा पदार्थमा समान हुँदा नेपालबाट भइरहेको प्रशोधित तेलको निर्यातमा प्रभाव पर्न सक्ने स्वीकार गर्छ । उद्योग मन्त्रालयका एक अधिकारीले भारतले कच्चा खाद्य तेलको आधारभूत आयात शुल्क २० प्रतिशतबाट घटाएर १० प्रतिशतमा झारेसँगै नेपालका तेल उद्योगहरुले भारतीय बजारमा मूल्यमा प्रतिस्पर्धा गर्न कठिन देखिएको बताएका छन् ।
‘चालु आर्थिक वर्षको अहिले सम्मको निर्यातको तथ्याङ्क हेर्दा खाने तेलकै निकासी बढी छ, त्यसैले हाम्रो निर्यात पनि बढाएको हो’ ति अधिकारीले भने, ‘अब कच्चा पदार्थमा हामीले लगाएको भन्सार र भारतले लगाएको भन्सार बराबरी भयो । यसले नेपालबाट भइरहेको तेलको निर्यातलाई असर गर्छ भन्ने नै देखिन्छ ।’
