नेपालको एक शान्त औद्योगिक क्षेत्रभित्र अहिले महत्वपूर्ण परिवर्तनको प्रक्रिया अघि बढिरहेको छ । मेसिनहरूको आवाज र प्राविधिकहरूको एकाग्र श्रमबीच नेपाली हातहरूले सवारी साधन तयार पारिरहेका छन् । यस प्रक्रियाले आयातमा निर्भर रहेको अटोमोबाइल क्षेत्रलाई क्रमशः स्वदेशमै उत्पादनतर्फ उन्मुख गरिरहेको छ ।
कयौवर्ष नेपाली सडकमा चल्ने अधिकांश सवारी साधन पूर्ण रूपमा विदेशबाट आयात गरिए । यसका कारण सवारी साधनको मूल्य उच्च रहन्थ्यो र आपूर्ति पूर्ण रूपमा बाह्य बजारमा निर्भर थियो । तर नवलपरासीमा सञ्चालनमा आएको हुन्डाईको एसेम्बल प्लान्टले उक्त अवस्थालाई परिवर्तन गर्ने प्रयास गरिरहेको छ । यहाँको गतिविधि केवल सवारी साधन तयार पार्ने प्रक्रियामा सीमित छैन, यसले सीप विकास, प्रविधि हस्तान्तरण र औद्योगिक आत्मनिर्भरता निर्माणको दिशामा स्पष्ट संकेत प्रदान गरिसकेको छ ।
एसेम्बल लाइनभन्दा बाहिरको कथा
नवलपरासीस्थित एसेम्बल प्लान्ट आधुनिक उपकरण र प्रविधिले सुसज्जित छ । अर्धस्वचालित यान्त्रिक उपकरणहरू (अर्ध–रोबोटिक आर्महरू)ले सवारी साधनको ढाँचा उठाउने र मिलाउने कार्य गर्छन् भने सूक्ष्म मापन उपकरणहरूले प्रत्येक भागको सटीक फिटिङ सुनिश्चित गर्छन् । उत्पादन पङ्क्तिमा क्रमशः सवारी साधनहरू तयार हुँदै जान्छन् ।
तर यहाँको वास्तविक उपलब्धि केवल उपकरण र संरचनामा मात्र सीमित छैन । यस प्रक्रियाको केन्द्रमा रहेका नेपाली इञ्जिनियर र प्राविधिकहरूले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन् । उनीहरूले उत्पादन व्यवस्थापन, गुणस्तर नियन्त्रण तथा कार्यप्रणाली सुधार जस्ता क्षेत्रमा व्यवस्थित तालिम प्राप्त गरेका छन् ।
धेरै कर्मचारीहरू, जो पहिले अनौपचारिक श्रम, व्यापार वा सेवा क्षेत्रमा संलग्न थिए, अहिले व्यवस्थित औद्योगिक कार्यप्रणालीमा आबद्ध भएका छन् । यसले सवारी साधन एसेम्बल प्रक्रियालाई केवल उत्पादन गतिविधिमा मात्रै सिमित नराखी ज्ञान र सीप हस्तान्तरणको माध्यमका रूपमा स्थापित गरेको छ । प्रत्येक तयार हुने सवारी साधन नेपाली श्रमशक्ति र प्राविधिक क्षमताको क्रमिक उन्नतिको संकेत पनि बनेको छ ।
स्थानीय अर्थतन्त्रमा विस्तार हुँदै प्रभाव
स्थानीय स्तरमा सवारी (गाडी) को एसेम्बल सुरु भएपछि यसको प्रभाव उद्योग परिसरभन्दा बाहिर पनि फैलिन थालेको छ । विभिन्न पुर्जाहरूको आपूर्ति, ढुवानी व्यवस्था तथा बिक्रीपछिको मर्मत सेवा क्रमशः स्वदेशी उद्यम र व्यवसायसँग जोडिन थालेका छन् । यसले स्थानीय उद्यमशीलता र रोजगारीका नयाँ अवसर सिर्जना गरिरहेको छ ।
ग्राहकहरूका लागि पनि यसले प्रत्यक्ष लाभ प्रदान गर्न थालेको छ । स्वदेशमै एसेम्बल हुने सवारी साधन तुलनात्मक रूपमा प्रतिस्पर्धी मूल्यमा उपलब्ध हुन थालेका छन् । साथै, मर्मत सेवा र वारेन्टीसम्बन्धी सुविधा पनि सहज रूपमा प्राप्त हुने वातावरण विकसित हुँदै गएको छ ।
स्वच्छ यातायात तर्फको प्रयास
सवारी साधन उद्योगले विद्युतीय प्रविधितर्फको परिवर्तनलाई पनि समेट्ने प्रयास गरिरहेको छ । विद्युतीय सवारी साधनको प्रयोग विस्तार गर्ने उद्देश्यले चार्जिङ पूर्वाधार विस्तार तथा प्रविधि प्रयोगलाई प्रोत्साहन गर्ने योजना अघि बढाइँदैछ । यसले वातावरणमैत्री र दिगो यातायात प्रणाली निर्माणतर्फ महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ । क्रेटा ईभी र विस्तार हुँदै गरेको रिल्याक्स चार्जिङ नेटवर्कसहित स्वच्छ यातायाततर्फ हुन्डाईले महत्वपूर्ण भूमीका निर्वाह गर्दैछ ।
औद्योगिक पहिचान निर्माणतर्फको यात्रा
नवलपरासीबाट तयार भई बाहिरिने प्रत्येक सवारी साधनले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश बोकेको छ । नेपाली श्रमशक्ति नयाँ प्रविधि सिक्दै छ, स्थानीय उद्योग क्रमशः औद्योगिक क्षमतामा विस्तार हुँदैछ र देशले आफ्नै औद्योगिक पहिचान निर्माण गर्ने दिशामा कदम चालिरहेको छ ।
यसलाई केवल सवारी साधन एसेम्बल गर्ने एउटा सामान्य प्रक्रिया भनेर मात्र बुझ्न मिल्दैन । यो नेपालको औद्योगिक विकास यात्राको एउटा महत्वपूर्ण चरण हो, जहाँ सीप, प्रविधि र उत्पादन क्षमता सँगसँगै अघि बढिरहेका छन् । यसकारण हुन्डाईले केवल कार उत्पादन मात्रै गरिरहेको छैन, सस्टेनेबल मोबिलिटी इकोसिस्टम पनि निर्माण गरिरहेको छ, जसले नेपालीहरूलाई सफा प्रविधिहरू अपनाउन प्रेरित गर्दछ ।
(लक्ष्मी हुण्डाईका महाप्रबन्धक दीपक थपलियासँग गरिएको कुराकानीमा आधारित)
