अमेरिका र चीनबीचको व्यापारिक तनाव फेरि एकपटक चर्किएको छ। चीनले अमेरिकासंग नझुक्ने भन्दै काउन्टर मुभ अर्थात् जवाफी कदम चालेको छ ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चिनियाँ सामानमा ३४ प्रतिशत थप भन्सार शुल्क लगाएपछि चीनले पनि जवाफी कदम चाल्दै अमेरिकी सामानमा ३४ प्रतिशतको भन्सार शुल्क लगाउने घोषणा गरेको छ। यो शुल्क अप्रिल १० देखि लागू हुनेछ। यसका साथै, चीनले दुर्लभ पृथ्वी धातुहरू जस्तै सामारियम, ग्याडोलिनियम, टर्बियम, डिस्पोजियम, ल्युटेसियम, स्क्यान्डियम र यट्रियमको निर्यातमा पनि रोक लगाएको छ, जसले अमेरिकाको प्रविधि र रक्षा उद्योगलाई ठूलो असर पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
उता अमेरिकाले चीनको यो कदमको जवाफमा थप ५० प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाउने धम्की दिएको छ। ह्वाइट हाउसका अनुसार, यदि चीनले आफ्नो प्रतिशोधात्मक शुल्क कायम राख्यो भने अप्रिल ९ सम्ममा चिनियाँ सामानमा कुल भन्सार शुल्क १०४ प्रतिशत पुग्नेछ। यो कदमले दुवै देशबीचको व्यापार युद्धलाई अझ गहिरो बनाउने देखिन्छ। अमेरिकाले आफ्नो घरेलु उत्पादनलाई प्रोत्साहन गर्न र विदेशी आयातमा निर्भरता कम गर्न आपतकालीन अधिकार प्रयोग गरी महत्वपूर्ण खनिजहरूको आन्तरिक उत्पादन बढाउने योजना बनाएको छ। तर, यो प्रक्रियालाई वर्षौं लाग्न सक्छ।
चीनले भने अन्य देशहरूसँगको व्यापार बढाएर अमेरिकालाई बाइपास गर्ने रणनीति अपनाउन सक्ने विश्लेषकहरूले बताएका छन्। पश्चिमी राष्ट्रहरूसँगको नयाँ व्यापारिक मार्गले अमेरिकी कम्पनी र उपभोक्तालाई थप मूल्यवृद्धिको मारमा पार्न सक्छ।
दुर्लभ धातुको निर्यात रोकको प्रभाव
चीनले विश्वको करिब ९० प्रतिशत दुर्लभ धातुको उत्पादन गर्छ र अमेरिका यस्ता सामग्रीका लागि मुख्य रूपमा चीनमै निर्भर छ। यी धातुहरू कम्प्युटर चिप्स, इलेक्ट्रिक गाडीको ब्याट्री, रक्षा उपकरण र हाइ-टेक उत्पादनमा प्रयोग हुन्छन्। निर्यात रोकले अमेरिकी प्रविधि र रक्षा क्षेत्रमा ठूलो संकट निम्त्याउन सक्छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार, यो “भू-राजनीतिक भूकम्प” को रूपमा देखा पर्न सक्छ, जसले आपूर्ति शृंखलालाई वर्षौंसम्म प्रभावित गर्नेछ।
अमेरिकासँग केही दुर्लभ धातुको भण्डार छ, तर यो लामो समयसम्म पर्याप्त हुँदैन। वैकल्पिक स्रोत खोज्न अमेरिकी कम्पनीहरूले क्यानडा, अष्ट्रेलिया वा अन्य मित्र राष्ट्रहरूसँग सम्झौता गर्नुपर्ने हुन सक्छ, तर नयाँ खानी सञ्चालन र वातावरणीय स्वीकृतिका लागि समय लाग्ने भएकाले तत्काल राहत मिल्ने सम्भावना कम छ।
बजारमा हलचल
यो घटनाले विश्व बजारमा ठूलो प्रभाव पारेको छ। अमेरिकी र एसियाली स्टक बजारमा ठूलो गिरावट आएको छ भने दुर्लभ धातु उत्पादन गर्ने अमेरिकी कम्पनीहरू जस्तै एमपी मटेरियल्स र युएसए रेयर अर्थको स्टकमा उछाल आएको छ। तर, अर्थशास्त्रीहरूले यो व्यापार युद्धले विश्वव्यापी मन्दीको जोखिम बढाएको चेतावनी दिएका छन्।
अमेरिका र चीन दुवैले वार्ताको सम्भावना खुला राखेका छन्, तर हालको अवस्थामा सम्झौताको सम्भावना कम देखिन्छ। यो तनावले नेपालजस्ता साना अर्थतन्त्र भएका देशहरूलाई पनि अप्रत्यक्ष रूपमा असर गर्न सक्छ, किनभने विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखला र मूल्यवृद्धिले आयातमा निर्भर अर्थतन्त्रलाई प्रभावित गर्नेछ।
