विश्वव्यापी रूपमा सोलर प्यानलको मूल्य बढ्न थालेको छ। विशेष गरी चीनले निर्यातमा दिँदै आएको भ्याट (VAT) रिबेट हटाएपछि यो प्रभाव देखिएको हो। नेपालजस्ता आयात-निर्भर देशमा यसले ठूलो प्रभाव पार्ने देखिएको छ।
चीनले २०२६ अप्रिल १ देखि सोलर प्यानल (मोड्युल), सेल र वेफर निर्यातमा लागू ९% भ्याट एक्सपोर्ट रिबेट पूर्ण रूपमा हटाएको छ। यसअघि निर्माताहरूले यो रिबेट दावी गरेर मूल्य कम राख्न सक्दै थिए। अब निर्यात गर्दा पूर्ण कर लाग्ने भएकाले उत्पादन लागत बढेको छ।
यसका साथै, सिल्भर (चाँदी) को मूल्य अत्यधिक बढेको छ — जुन सोलर सेल उत्पादनमा मुख्य कच्चा पदार्थ हो। यसले पनि उत्पादन लागत बढाएको छ। चीनले अत्यधिक क्षमता र घाटाबाट गुज्रिरहेको उद्योगलाई सुधार्न उत्पादन कटौती र मूल्य नियन्त्रणका नीति पनि लिएको छ।
चीनले विश्वको करिब ८० देखि ९० प्रतिशत सोलार प्यानल उत्पादन गर्छ। सन् २०२५ मा चीनले मात्र करिब ४०० GW सोलर प्यानल उत्पादन गरेको अनुमान छ, जुन विश्व उत्पादनको ठूलो हिस्सा हो। wafers मा ९८%, cells मा ९२% र modules मा ८५%+ हिस्सा चीनकै छ।
सोलार प्यानल उत्पादनमा जिन्को सोलार (JinkoSolar), ट्रिना सोलार (Trina), JA Solar, LONGi र Tongwei जस्ता चिनियाँ कम्पनीहरू नै शीर्षमा छन्। उनीहरूले विश्व बजारको ठूलो हिस्सा ओगटेका छन्। अन्य देशहरू (भारत, अमेरिका, भियतनाम, मलेसिया) ले पनि उत्पादन बढाएका छन् तर चीनको दबदबा कायमै छ। अमेरिका र युरोपले स्थानीय उत्पादन बढाउन ट्यारिफ लगाए पनि मूल्य प्रभावित भएका छन्। अन्य ठूला उत्पादकहरूले पनि मूल्य बढाएका छन् किनकि उनीहरूको आपूर्ति शृङ्खला चीनमा निर्भर छ।
चीनको नीतिपछि ८-१०% वा बढी (कुल १५-३०% सम्म) मूल्य वृद्धि भएको/हुने अनुमान छ। यसले नेपालका सोलार आयोजनाको लागत पनि बढ्ने देखिएको छ ।
