विश्व बैंक समूहले भूटानको सबैभन्दा ठूलो जलविद्युत आयोजना, दोर्जिलुङ जलविद्युत परियोजना निर्माणको लागि ८१ करोड ५० लाख डलरको प्याकेज घोषणा गरेको छ । यो रकम नेपाली मुद्रामा १ खर्ब १८ अर्ब भन्दा बढी हो।
यो प्याकेजले भूटानको दिगो ऊर्जा विकासलाई मजबुत बनाउने र क्षेत्रीय सफा ऊर्जा व्यापारलाई प्रोत्साहन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यो भूटानको सार्वजनिक-निजी साझेदारीमा आधारित सबैभन्दा ठूलो जलविद्युत परियोजना हो, जसले निजी लगानीकर्ताहरूबाट थप ९० करोड डलर जुटाउने छ।
यो परियोजनाको क्षमता १,१२५ मेगावाट छ, जसले वार्षिक रूपमा ४,५०० गिगावाट आवरभन्दा बढी सफा बिजुली उत्पादन गर्नेछ। यसले भूटानको ऊर्जा उत्पादनलाई ४० प्रतिशत र ऊर्जा निर्यातलाई ४२ प्रतिशतले बढाउने छ। यो परियोजना निर्माण र सञ्चालन चरणमा हजारौं रोजगारी सिर्जना गर्ने र स्थानीय अर्थतन्त्रलाई उकास्ने अपेक्षा गरिएको छ।
विश्व बैंक समूहको कुल लगानी ८१ करोड ५० लाख डलर छ, जसको ब्रेकडाउन निम्नानुसार छ:
अन्तर्राष्ट्रिय विकास संघ (आईडीए) बाट १५ करोड डलर अनुदान।
आईडीएबाट १५ करोड डलर क्रेडिट (ऋण)।
अन्तर्राष्ट्रिय पुनर्निर्माण तथा विकास बैंक (आईबीआरडी) बाट भूटान सरकारलाई १ करोड ५० लाख डलर एनक्लेभ ऋण।
दोर्जिलुङ हाइड्रो पावर लिमिटेड (डीएचपीएल) लाई आईबीआरडीबाट २० करोड डलर ऋण र अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगम (आईएफसी) बाट ३० करोड डलर ए-ऋण (आईएफसीको आफ्नै पैसा र जोखिमबाट दिइने ऋण)
विश्व बैंकका अनुसार यो प्याकेजले भूटानको कार्बन-नेगेटिभ प्रतिबद्धतालाई समर्थन गर्दै पर्यावरणीय र सामाजिक पक्षहरूलाई प्राथमिकता दिएको छ। परियोजनाले स्थानीय समुदायहरूका लागि सडक अपग्रेड र बजार तथा आवश्यक सेवाहरूमा पहुँच बढाउने छ। यसले मौसमी ऊर्जा अन्तरलाई सम्बोधन गर्दै हिउँदमा महँगो आयातलाई हटाउने र गर्मी/मानसुनमा भारतलाई निर्यात गर्ने अवसर सिर्जना गर्नेछ।
यो परियोजना भूटानको ड्रुक ग्रीन पावर कर्पोरेसन (६० प्रतिशत) र टाटा पावर (४० प्रतिशत) को स्वामित्वमा रहेको विशेष उद्देश्य वाहक (एसपीभी) डीएचपीएलद्वारा सञ्चालित छ। यसले मंगार र ल्हुन्टसे जिल्लाहरूमा गरिबी, बेरोजगारी र बाहिरिने प्रवासलाई घटाउने तथा स्थानीय उद्यमहरूलाई उत्प्रेरित गर्ने छ। विश्व बैंकका देशीय प्रबन्धक जेभियर फुर्टाडोले यो प्याकेजलाई भूटानको दिगो विकासको लागि मोडेलको रूपमा वर्णन गरेका छन्।
यो परियोजनाले क्षेत्रीय सफा ऊर्जा व्यापारलाई बढावा दिँदै भूटानको आर्थिक वृद्धिलाई तीव्र बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
